Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Veysi AKA
Danışman: Veysi Aka, Ömer Miraç Yaman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Davranışsal bir bağımlılık türü olan kumar bağımlılığı, bireyler açısından biyopsikososyal ve manevi birçok soruna kaynaklık etmekte ve aile başta olmak üzere bağımlı bireyin çevresindeki birçok kişiyi olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışma, kumar bağımlılığını ekolojik perspektiften ele alarak bireylerin kumara başlama süreçlerinden, bağımlılığın gelişmesine ve sonuçlarına kadar olan deneyimlerini ortaya koymayı ve bu doğrultuda sosyal hizmet müdahalesine yönelik çıkarımlarda bulunmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemine dayalı olan bu araştırmanın çalışma sahası, Diyarbakır ili olarak belirlenmiş olup çalışma grubunu aktif olarak kumar oynayan bireyler, kumar sorunlarından etkilenen aile fertleri, kumar oynatan bireyler ve sosyal çalışmacılar oluşturmaktadır. Bu kapsamda 28 kumar oynayan birey, 10 aile ferdi, 12 kumar oynatan birey ve 5 sosyal çalışmacı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin çözümlenmesi ve temalandırılmasında MAXQDA 2022 paket programından yararlanılmıştır. Bu doğrultuda bulgular; kumarın zemini, kumara başlangıç, kumarı sürdürme, kumarın sonuçları ve geri dönüş ana temaları altında 27 alt tema şeklinde sunulmuştur. Araştırmada, bireylerin yaşamlarının erken dönemlerinde kumara başlamalarının yanı sıra ailede kumar öyküsünün bulunması, akran/arkadaş grubuyla etkileşim, merak duygusu, işsizlik/yoksulluk ve kahvehane ortamı gibi etkenlerin kumara başlamada önemli faktörler olduğu sonucuna varılmıştır. Kumar davranışının sürdürülmesinde ve bir bağımlılığa dönüşmesinde ise kumardan elde edilen ilk kazançların çekici gelmesi, kayıpların kovalanması, motivasyonel ve tetikleyici faktörlerin etkili olduğu öte yandan kumarın takip ve analizinin yapılması ile gizli oynanmasının kumarı bireylerin hayatına yerleşmesine yol açtığı ortaya çıkmıştır. Kumarın bireylerin hayatında oluşturduğu sonuçlar ise ekonomik kayıplar başta olmak üzere sosyallik, sağlık, aile gibi hayatın temel unsurlarında kayıpların yaşanıldığı hatta ölümün arzulandığı bir sürece girildiği sonucuna varılmıştır. Son olarak bağımlı bireylerin yaşadıkları maddi ve manevi kayıplar neticesinde derin bir pişmanlık yaşadıkları ancak kumar bağımlılığının bir tedavisinin olamayacağı ve salt iradeye bağlı bir konu olduğu düşüncesinden hareketle tedaviye başvurma noktasında bilgi eksikliği ve isteksizlik yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın son bölümünde ise tüm bu sonuçlar ışığında sosyal hizmet müdahalesine yönelik öneriler sunulmuştur.