7.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabındaki Görsellerle Öğrenciler Tarafından Geliştirilen Görsellerin Karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hilmi Güven
Danışman: Mehmet Açıkalın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya'da ve ülkemizde, bilim ve teknolojide atılan yeni adımlar hayatın birçok alanını etkilemektedir. Bu etkilenen alanlarının içerisinde eğitim dünyası da yer almakta ve sınıf içi-dışı, eğitim-öğretim materyalleri içerisinde teknolojinin ve internetin kullanımı artmaktadır. Buna rağmen yapılan birçok araştırma göstermektedir ki ders kitapları dünyada ve ülkemizde hala öğretmenler ve öğrenciler tarafından en çok kullanılan ders materyali durumundadır. Bu nedenle ders kitaplarının gerek içerik gerek ise görsel bakımdan tasarım ilkelerine uygun şekilde hazırlanması derslerde hedeflenen amaçlara ulaşılması için önemlidir. Sosyal bilgiler dersinde yer alan kazanım alanları da düşünüldüğünde görsel ve içeriklerin doğru kullanımı ders kitaplarından elde edilecek verimi arttıracaktır. Yapılan çalışmalara bakıldığında; sosyal bilgiler ve diğer ders alanlarına ait ders kitaplarının gerek içerik gerek ise görsel bakımdan değerlendirilmesinin yapıldığı birçok çalışma vardır. Bu çalışmalar genelde görsel tasarım uzmanları, öğretmenlerle yapılan görüşmeler ve araştırmacı tarafından ders kitaplarının değerlendirilmesi şeklindedir. Öğrencilerin fikirlerinin, görüşlerinin ve çözüm önerilerinin yansıtıldığı çalışma sayısı oldukça azdır. Bu çalışma da bu eksiklik üzerinden literatüre farklı bir bakış açısı kazandırmak istemektedir. Araştırmanın amacı; 7.sınıf sosyal bilgiler ders kitabındaki görsellerle öğrenciler tarafından geliştirilen görsellerin karşılaştırılmasını yaparak gelecekte tasarlanacak ders kitaplarında öğrencilerin fikirlerinin de yer alabileceğini göstermektir. Çalışmada İstanbul ili Esenyurt ilçesinde yer alan Yusuf Özvatan Ortaokulunda eğitimlerine devam eden 7.sınıf seviyesinde 35 öğrenci katılımcı olarak yer almıştır. Katılımcılar içerisinde farklı yetenek ve ders başarısına sahip kız ve erkekler yer almıştır. Katılımcılar görselleri, tasarım ilkelerine göre hazırlanan anketler ile değerlendirip, yeniden tasarlamalarına ve bu görsellerin yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla karşılaştırmasına dayanan bu araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırma problemleri ile veri toplama sürecinde nicel ve nitel her iki yaklaşım birlikte ele alınmıştır. Creswell' in eğitsel araştırmalarda sınıflandırdığı karma araştırma yöntemlerinden, araştırma sürecinde önce nicel verilere ulaşıp oradan elde edilen sonuçlar ile nitel verilere devam edildiği için açıklayıcı karma yöntem kullanılmıştır. Katılımcılar ders kitaplarında yer alan görseller ile kendi tasarladıkları görselleri renk, boyut, kolay anlaşılabilir olma, ilgi ve merak uyandırıcı ve kendi seviyelerine uygunluk açısından farklı bulmuştur. Katılımcıların tasarladıkları görsellerde de bu farklılıkları yansıtarak ders kitaplarında yer alan görsellerden farklı görseller tasarlamışlardır. Görüşmelerle bu farklılıkların nedenlerinin sorgulandığı araştırma sonuçları göstermiştir ki ders kitaplarının tasarımında öğrencilerin görüşlerine, seviyesine, ilgi ve meraklarına önem vermek, renk, boyut ve sayfa düzenindeki yeri ile ilgili fikirlerini göz önüne almak ders kitaplarının verimini olumlu yönde etkileyecektir.