Yeni potansiyel biyoaktif kinon ve butadien bileşiklerinin sentezi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AESHA F SH ABDASSALAM
Danışman: NAHİDE GÜLŞAH DENİZ, MAKBULE ÇİĞDEM SAYIL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Birçok araştırmacı, özellikle biyolojik ve terapötik olarak çeşitli alanlarda uygulanabilen çoklu özellikleri nedeniyle naftakinon ve 1,3,4,4-pentakloro-2-nitro-1,3-bütadien ve türevlerinin sentezi ile ilgilenmiştir. Bu çalışmada, 2-metil-1,4-naftakinon (la), 2,3-dikloro-5-nitro-1,4-naftakinon (1b), 2-nitro-1,3,4,4-tetrakloro-1-mono (oktiltiyo/heksiltiyo)-1,3-bütadien (1d, 1e) farklı reaksiyon ortamında farklı N-nükleofiller ile birkaç yeni bileşik sentezlendi ve araştırıldı. Çalışmamızın ilk aşamasında; yeni N-sübstitüe veya N,N-sübstitüe naftakinon bileşikleri, 2-metil-1,4-naftakinonun (K3 Vitamini) (la), piperazinler, morfolinler ve alifatik veya aromatik aminlerle bazik veya ılımlı ortamda reaksiyona sokulmasıyla sentezlendi, 2-metil-3-N- sübstitüe-l,4-naftakinonlar 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12 ve 14, nükleofillerin 2-metil-1,4-naftakinonun sadece 2-konumundaki reaksiyonu sonucu elde edildi, ilaveten, nükleofillerin 2-metil-1,4-naftakinon ile tepkimesi ile 2 ve 3-konumundaki metil grubu üzerinden 2-N-sübstitüe-3-N-sübstitüe-metil-1,4-naftakinon bileşikleri 4, 11 ve 13 sentezlendi. İkinci aşamada; yeni regioizomerler, 2,3-dikloro-5-nitro-1,4-naftakinonun (lb), aynı nükleofiller ile reaksiyonu yoluyla sentezlendi. Regioizomerler (2-amino-3-kloro-5-nitro-naftalen-1,4-dion) ve (3-amino-2-kloro-5-nitro-naftalen-1,4-dion) kolon kromatografisiyle farklı oranlarda çözücüler kullanarak ayrıldı. Sentezlenmiş regioizomerler 15, 16, 17, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 35, 36 farklı renk, farklı erime noktası, farklı tutma faktörüne sahiptir (Rf) ve yeni regioizomerlerin 1H NMR spektrumlarına göre (2-amino-3-kloro-5-nitro-naftalen-1,4-dion) izomerinin aromatik protonlarının kimyasal kayması (3-amino-2-kloro-5-nitro-naftalen-1,4-dion) izomerinin aromatik protonlarına göre daha düşük alanda gözlenmiştir. Ayrıca, regioizomer karışımı söz konusu olduğunda, yüksek Rf bileşeninin 2-amino-3-kloro-5-nitro-naftalen-1,4-dion izomerine ve düşük Rf bileşeninin 3-amino-2-kloro-5-nitro-naftalin-1,4-dion izomerine ait olduğu gözükmüştür. Son aşamada; yeni S- ve N,S- sübstitüe nitro bütadien bileşikleri, farklı reaksiyon koşulları altında başarıyla sentezlenmiştir. 2-nitropentakloro-l,3-bütadienin (1c) çözücü içermeyen ortamda tiyoller (oktantiol, heksantiol) ile reaksiyonları yapıldı. Bu reaksiyonların bir sonucu olarak, 2-nitro-1,3,4,4-tetrakloro-1-mono (oktiltiyo/heksiltiyo)-1,3-bütadien (1d, 1e) elde edildi ve piperazin, morfolin ve piperidin türevleri ile reaksiyona sokularak yeni 37, 38, 39, 40, 41, 42 ve 43 bileşikleri iyi bir verim ile elde edildi. Yeni bileşiklerin saflaştırılması kromatografik yöntemlerle gerçekleştirildi ve yapıları FTIR, 1H NMR, 13C NMR ve Kütle spektroskopisi gibi spektral yöntemlerle karakterize edildi.