Multipl sklerozlu hastalarda çalışma yaşamı güçlükleri ve ilişkili faktörler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEN RANA DOĞAN
Danışman: Zeliha Tülek
Özet:Amaç: Multipl sklerozda (MS) görülen motor, somatosensoriyal, denge koordinasyon, görsel, bilişsel ve psikiyatrik bozukluklar olmak üzere çok çesitli ve değişken semptomlar hastaların aile yaşamında, sosyal ilişkilerinde ve çalışma yaşamlarında önemli sorunlara yol açabilmektedir. MS hastalarının çalışma yaşamında karşılaştığı zorluklar son yıllarda önem kazanan bir konudur. Bu araştırma MS'li hastalarda çalışma yaşamı güçlüklerinin belirlenmesi ve bilişsel sorunlar, yorgunluk gibi faktörlerin çalışma yaşamındaki güçlükler ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirildi. Yöntem: Araştırmanın örneklemini Göztepe Prof.Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi nöroloji polikliniğine başvuran MS tanılı, çalışan ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 141 hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında hasta bilgi formu, Multipl Sklerozda Çalışma Güçlükleri Anketi (MSWDQ-23), İş Verimi ve Faaliyetlerinde Bozulma Anketi: Multipl Skleroz V2.0 (WPAI:MS), Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MOCA), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği, MS ile İlişkili Belirtiler Ölçeği ve EQ-5D-3L Genel Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanıldı. Anket formları, araştırmaya katılan kişiler ile yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak dolduruldu. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların çoğu kadın (%53,2) ve yaş ortalaması 39,52 idi. Hastaların %45,4'i ailede finansal sorumlulukları en fazla üstlenen kişi olduklarını belirtmiştir. Hastaların %19,9'unun MS nedeniyle iş türü değişmiştir ve %12,8'i de MS nedeniyle iş bulmakta zorlanmıştır. Hastaların Çalışma Güçlükleri Anketi puan ortalaması 33,11±21,27 (range 0-89.77); MS Nedeniyle İş Verimlilik Kaybı Anketi puan ortalaması 56,41±29,03 (range 0-100) olarak bulundu. Hastaların eğitim süresi, EDSS skoru, anksiyete, depresyon, yorgunluk, bilişsel sorunlar, MS semptom yükü, uyku kalitesi ve yaşam kalitesi ile çalışma güçlükleri ve iş verimliliği arasında pozitif yönde orta düzeyde korelasyonlar bulundu (p<0,05). Sonuç: MS'de hastalığa bağlı birçok faktör kişilerin çalışma yaşamını etkilemektedir. İstihdam kaybı MS'li hastalar için önemli bir sorun ve endişe kaynağıdır. MS'li bireylerin çalışma yaşamındaki güçlükler ile ilgili araştırmaların artırılarak mesleki rehabilitasyona yönelik iyileştirmelerin sağlanması önerilir. Anahtar kelimeler: Multipl Skleroz (MS), Çalışma yaşamı güçlükleri, istihdam, iş verimliliği