Aşamalı Göçmeye Maruz Kalan Betonarme Binaların Davranışı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kamran Samadi
Danışman: Barış Sayın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aşamalı göçme, bir binanın lokal bir hasardan başlayarak tamamen çökmesiyle sonuçlanan, can kaybı riskini büyük ölçüde artıran ciddi bir yapısal problemdir. Bu tez çalışmasının temel amacı, deprem sırasında betonarme binalarda meydana gelen sismik aşamalı göçme potansiyelinin incelenmesidir. Bu kapsamda, kolon kaldırma senaryoları altında kolon konumu ve sayısı, döşeme kalınlığı, kiriş kapasitesi gibi parametreler ve çeşitli yapısal düzensizliklerin etkisi incelenmiştir. Araştırmada, yapıların aşamalı göçme sırasındaki davranışlarını yakalayabilmek için Doğrusal Olmayan Zaman Tanım yöntemi kullanılmıştır. Bunun için uygun deprem kayıtları seçilip ve Basit Ölçeklendirme yöntemiyle ölçeklendirilmiştir. Çeşitli senaryolarda sonuçların karşılaştırmasını mümkün kılmak amacıyla üç katlı ve düzenli plana sahip prototip bir model, ana model olarak ele alınmıştır. Analiz sonuçlarına dayalı kenar orta ve iç kolon kaldırma senaryolarının köşe kolon kaldırma senaryosuna göre daha da riskli olduğu tespit edilmiştir. Döşeme kalınlığının artırılması yapısal performans üzerinde olumuz etkiler yarattığı gözlemlenmekle beraber kiriş kapasitesinin artırılmasının da aşamalı göçme riskinin kontrol edilmesinde olumlu bir rol ifa etmediği tespit edilmiştir. Kolon kaldırma senaryolarında kaldırılmış olan kolonun komşu kolonlarında en büyük artışlar eksenel kuvvet ve burulma momentlerinde kayda geçmiştir. Komşu kolonlara yük aktarımının döşeme kalınlığının artırılmasıyla iyileştiğine karşın kiriş kapasitesinin artırılmasının bu mekanizma üzerinde etkisiz kaldığı tespit edilmiştir. Döşeme kalınlığının ve kiriş kapasitesinin artması kirişlerin kolon kaldırması neticesinde üstlendiği ilave yüklere karşı daha dirençli hale geldiklerine sebebiyet vermiştir. Kolon kaldırma senaryolarında eleman performansları açısından yumuşak kat (Model C) ve yumuşak kat + zayıf kat (Model E) düzensizliğine sahip modeller diğer düzensizlikler ile kıyasta aşamalı göçme potansiyeli için daha riskli olduğu ortaya koyulmuştur. Sonuç itibariyle bu tez çalışması kapsamında betonarme binaların aşamalı göçme potansiyeli değerlendirmesinde hangi parametreler ve etkenlerin daha çok belirleyici role sahip olmasıyla birlikte bu parametrelerin birbirleriyle nasıl bir etkileşim içinde oldukları ortaya koyulmuştur.