Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Orman Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Abbas Şahin
Danışman: Ahmet Yeşil
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Marmara Bölgesinde doğal yayılış gösteren, aynı yaşlı, saf, sürgünden yetişmiş sapsız meşe meşcerelerinin artım ve büyüme ilişkileri ile amenajman esaslarını ortaya koymak araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Bu kapsamda; tek ağaç modelleri, bonitet tablosu, çift girişli gövde hacim ve sıklığa bağlı hasılat tabloları oluşturulmuştur. Marmara Bölgesi'nin coğrafi sınırları çalışma alanının kapsamını oluşturmaktadır. 128 adet geçici örnek alandan elde edilen veriler ve bu alanlardan belirlenen 325 adet örnek ağaca ait gövde analizi verileri çalışmanın materyalini oluşturmaktadır. Örnek alanlar, arazi incelemeleri sonucunda bilinçli olarak belirlenmiş ve büyüklükleri 0,01-0,20 ha arasında olmak üzere, daire şeklinde alınmıştır. Alınan geçici örnek alanların 26'sı müdahale görmemiş olan 11-20 yaş arasındaki meşcerelerden, 102'si ise 21-120 yaş arasındaki müdahale görmüş meşcerelerden seçilmiştir. Yetişme ortamı verim gücü, sapsız meşe türü için standart yaş 60 yıl alınarak meşcere yaşı ve üst boy değişkenleri kullanılarak polimorfik yöntemle belirlenmiştir. Bonitet eğrilerinin belirlenmesi için, farklı yetişme ortamlarındaki meşcerelerin galip tabakasında yer alan 160 ağaçtan elde edilen verilerden yararlanılmıştır. Bonitet eğrilerinin oluşturulması için, belirlenen ağaçların standart yaşa karşılık gelen periyodik gövdelerinin boy değerleri dikkate alınarak üç grup oluşturulmuştur. Daha sonra bunlardan yararlanılarak grupların gelişme eğilimini gösteren ana eğriler elde edilmiştir. Yaş - üst boy ilişkisini dengelemek için daha önceki çalışmalarda yaygın bir şekilde kullanılmış ve istatistiki bakımdan anlamlı sonuçlar alınmış olan dört adet regresyon denklemi denenmiştir. Bu denklemler içerisinde Prodan (1961) tarafından önerilen denklem, istatistiki bakımdan en uygun regresyon denklemi olarak saptanmıştır. Bonitet eğrilerinin belirlenmesini sağlayan veri gruplarına ait ana eğrilerin, regresyon denklemlerinin belirtme katsayıları (R²), A grubu için 0,999, B grubu için 0,998 ve C grubu için ise 0,999 olarak bulunmuştur. Her üç grup için de, F değerinin anlamlılık değeri p (Sig.) <0,001 olduğundan, üst boy (h_üst) bağımlı değişkeni ile yaş (t) bağımsız değişkeni arasında pozitif yönde çok güçlü bir ilişkinin varlığı saptanmıştır. Ana eğrilerden yararlanılarak bonitet eğrileri elde edilmiş ve bu eğrilerden de bonitet endeksleri belirlenmiştir. En büyük ve en küçük ağaç boy değerlerinin farkları da dikkate alınarak, sürgün kökenli sapsız meşe türü için 5 bonitet sınıfı oluşturulmuştur. Standart yaş için I., II., III., IV. ve V. bonitet sınıfının sınıf orta değerleri sırasıyla 23.5, 20.5, 17.5, 14.5 ve 11.5 m olarak belirlenmiştir. Bonitet endekslerinden yararlanılarak her bir örnek alanın standart yaşa göre bonitet sınıfları ve bonitet dereceleri hesaplanmıştır. Örnek ağaçların hacimleri hesaplanırken orta yüzey (Huber) formülü kullanılarak, gövde analizi yöntemiyle periyodik olarak elde edilmiştir. Gövde analizi yöntemiyle elde edilen periyodik ağaçların gerçek hacimleri bağımlı, periyodik ağaçların göğüs çapı ve ağaç boyu değerleri bağımsız değişken alınarak regresyon analizi yöntemiyle farklı model yapıları denenmiştir. Denenen modeller içerisinde; en uygun sapsız meşe tek girişli gövde hacim denklemi olarak v= a_0+a_1*〖d+a〗_2*d^2 (Hohenadl-Krenn) saptanmıştır. Saptanan regresyon denkleminin belirtme katsayısı R²= 0,965 olarak hesaplanmış, hacim değişkeni ile kabuklu göğüs çapı değişkeni arasında pozitif yönde çok güçlü bir ilişkinin varlığı belirlenmiştir. Çift girişli gövde hacim denklemi için en uygun model v= a_0+a_1*d+a_2*d*h+a_3*d^2+a_4*d^2*h (Meyer) olarak saptanmış ve denklemin belirtme katsayısı R²= 0,990 olarak belirlenmiştir. Hacim ile kabuklu göğüs çapı ve ağaç boyu arasında pozitif yönde çok güçlü bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Seçilen denklemin toplam hata yüzdesi % 0,2641ve mutlak hata yüzdesi % 6,5386 olarak belirlenmiştir. Çalışmanın amaçlarını gerçekleştirmek için meşcere hacim ve hacim elemanları; bonitet, yaş ve sıklık derecesi ile ilişkiye getirilerek sapsız meşe ağaç türü için sıklığa bağlı hasılat tabloları oluşturulmuştur. Sürgünden yetişmiş, doğal, saf, aynı yaşlı, müdahale görmemiş, 20 yaşına kadar olan meşcereler ile 21-120 yaş arasındaki müdahale görmüş meşcereler için 5 bonitet ve 9 sıklık derecesine göre iki ayrı hasılat tablosu düzenlenmiştir. Çalışma kapsamında düzenlenen sıklığa bağlı hasılat tabloları, meşe ormanları için düzenlenmiş olan normal ve sıklığa bağlı hasılat tabloları ile karşılaştırılmıştır. Marmara Bölgesindeki sürgün kökenli sapsız meşe meşcerelerinin koru orman kuruluşuna dönüştürülmesi için, bu çalışmadan elde edilen bulgulardan yararlanılarak, orman amenajman esasları ortaya konulmuştur.