Türkçe Dersi Öğretim Programları ve Ders Kitaplarının Eleştirel Okuma Bağlamında Değerlendirilmesi (1929-2019)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kudret DERELİ
Danışman: Zeynep Çetinkaya Edizer
Özet:Özet Bu araştırmanın amacı, 1929-2019 yılları arasında yayımlanan Türkçe öğretim programı okuma kazanımları ile 6. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki okuma etkinliklerinin eleştirel okuma ölçütlerine göre durumunu belirlemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizinin kullanıldığı araştırmada; veri toplama aracı olarak Aydın'ın (2016) belirlediği "Eleştirel Okuma Ölçütleri" kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Araştırma, 6. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki okuma etkinlikleriyle ve her kitaptan iki öykü ile sınırlandırılmıştır. İncelenen Türkçe ders kitaplarındaki okuma-anlama etkinliklerine bakıldığında eleştirel okuma ölçütlerinin tamamını karşılayan Türkçe ders kitabına rastlanmadığı, Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin eleştirel okuma alt ölçütlerini karşılama konusunda yetersiz kaldığı ve eleştirel okuma alt ölçütlerinin maddelerine bakıldığında etkinliklerin nitelikli bir şekilde hazırlanmadığı belirlenmiştir. İncelenen Türkçe öğretim programlarının okuma kazanımlarına eleştirel okuma ölçütleri çerçevesinde bakıldığında ders kitaplarına nispeten birtakım gelişmeler görülse de kazanımların yetersiz olduğu, programlarda yer alan gelişmelerin ders kitaplarındaki etkinliklere yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda Türkçe öğretim programlarında eleştirel okuma kazanımlarının ve Türkçe ders kitaplarında eleştirel okuma becerisini geliştirecek etkinliklerin nitelikli bir şekilde artırılması, Türkçe öğretim programı ile ders kitabının birbirini tamamlar nitelikte oluşturulması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Türkçe dersi öğretim programları, Türkçe ders kitapları, eleştirel okuma, okuma etkinlikleri, okuma kazanımları.