Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Koray Tanrıver
Danışman: Mehmet Bilgin
Özet:
İsraf edilen gıda miktarı yıllık 1 milyar tonu aşmıştır. Bu atıklar, biyoaktif bileşiklerin geri kazanımı için önemli bir kaynak olarak kabul edilmektedir. Dünyada antioksidanlara, nutrasötiklere ve doğal renklendiricilere yönelik artan bir talep vardır. β-karoten bu tanıma uyan ve yaygın olarak kullanılan bileşiklerdir. Toplam miktarı yılda 2.5 milyon tonun üzerinde olan bal kabağı (Cucurbita moschata) ve ıspanak (Spinacia oleracea) atıkları, biyoaktif bileşikler bakımından zengindir ve bu bitkilerin atıkları β-karotenin geri kazanımında değerlendirilmek için uygundur. Bu araştırmanın amacı; çevre dostu yöntemleri, 21.yüzyılın çözücü sistemlerinden biri olan derin ötektik sıvılar (DÖS) ile bir araya getirerek, bal kabağı ve ıspanaktan β-karotenin geri kazanımı için etkili süreçler geliştirmektir. Tez çalışması kapsamında; öncelikle L-mentol, bazı karboksilik asitlerle (formik asit, asetik asit, propiyonik asit bütirik asit, (S)-laktik asit ve sitrik asit monohidrat) bir araya getirilerek bir dizi derin ötektik sıvı (DÖS) elde edilmiştir. Bu DÖS’ler kullanılarak ultrasonik destekli ekstraksiyon (UDE), mekanik karıştırma destekli ekstraksiyon (MKDE) ve homojenizasyon destekli ekstraksiyon (HDE) gibi çevre dostu metotlar yoluyla bal kabağı ve ıspanaktan β-karotenin geri kazanımı gerçekleştirilmiştir. Her bir işlemde, uygulanan proses parametrelerinin işlem üzerindeki etkilerinin incelenmesi ve deneysel sonuçlara dayalı olarak prosesin modellenmesi için yanıt yüzeyi metodolojisi (RSM) ve varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Ortaya çıkan matematiksel modellere göre proses optimizasyonu yapılarak en uygun işlem şartları belirlenmiştir.