Kemoterapi ilişkili periferal nöropatinin yönetiminde egzersizin etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Necmiye Çömlekçi
Danışman: Gülbeyaz Can
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma kemoterapi ilişkili periferal nöropatinin yönetiminde egzersizin etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapıldı. Araştırma Eylül 2020-Ağustos 2022 tarihleri arasında Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi Kemoterapi Ünitesinde gerçekleştirildi. Araştırma örneklemini en az üç kür taksan ve platin bazlı kemoterapi almış ve grad 2 periferal nöropati gelişmiş 72 hasta oluşturdu. Hastalar oluşturulan randomizasyon listesine göre deney grubu (n=37) ve kontrol grubu (n=35) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Deney grubuna duyu, kuvvetlendirme ve denge egzersizlerinden oluşan egzersiz programı ilk görüşmede araştırmacı tarafından uygulamalı olarak gösterildi ve sekiz hafta günde iki defa 20-30 dakika bu programı uygulaması istendi. Telefon görüşmesi ve klinikte haftalık takipleri gerçekleştirildi. Kontrol grubuna ise kliniğin standart bakım protokolü uygulandı. Araştırma verileri Hasta Tanılama Formu (ilk görüşme), Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI)-CTCAE v5.0 toksisite kriterleri (her hafta), EORTC QLQ-C30 (ilk görüşme, 4. hafta ve 8. hafta ve EORTC QLQ-CIPN20 (ilk görüşme, 2. hafta, 4. hafta, 6. hafta ve 8. Hafta) yaşam kalitesi ölçekleri kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde nicel değişkenler ortalama, standart sapma, medyan, min ve maks değerleriyle, nitel değişkenlerde frekans ve yüzde gibi tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, normal dağılım gösteren değişkenlerde Student t test, normal dağılım göstermeyen değişkenlerde Mann Whitney U test, Bonferroni ve Bonferoni Dunn test kullanıldı. Örneklemin yaş ortalamasının 60,16±11,46 olduğu, çoğunluğu kadın, ilkokul mezunu ve emeklilerin oluşturduğu bulundu. Grupların sosyo-demografik özelliklerinin, hastalık, periferal nöropati ve tedavi sürecine ait özelliklerin benzer olduğu bulundu (p>0,05). İlk görüşmede periferal nöropati şiddeti, yaşam kalitesi ve periferal nöropati ölçek puanlarının her iki grupta benzer olduğu görüldü. Tekrarlayan ölçümlerde ise deney grubunda periferal nöropati şiddetinin, periferal nöropati semptomlarının ve yaşam kalitesinin kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde iyileştiği bulundu (p<0,001). Sonuç olarak egzersizin kemoterapi ilişkili periferal nöropatinin yönetiminde etkili bir yaklaşım olduğu görüldü.