Bazı ilaç etken maddelerin enkapsülasyonu için aljinat jel taşıyıcıların hazırlanması ve in vitro değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İbrahim Hebip

Danışman: Selin Şahin Sevgili

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, amoksisilinin (AMOX) ve doksisiklinin (DOX) aljinat jel taşıyıcıları içerisine kapsüllenme prosesleri ayrı ayrı incelenmiştir. Aljinat konsantrasyonunun (%2-5, w/v), CaCl2 konsantrasyonunun (%1-3, w/v) ve jelleşme süresinin (15-45 dk.) enkapsülasyon etkinliği (EE) üzerindeki etkilerini incelemek için üç faktörlü ve üç seviyeli Box-Behnken tasarımı kullanılmıştır. EE, hem AMOX (%10-86) hem de DOX (%10-63) için proses şartlarına bağlı olarak önemli değişkenlik göstermişlerdir. Optimal EE değerleri yaklaşık %3,5 aljinat ve %3 CaCl2' de elde edilmiştir. Bununla birlikte, optimum jelleşme süresi AMOX için 45 dk. ve DOX için 15 dk. olarak belirlenmiştir. ANOVA (varyans analizi), CaCl2 konsantrasyonunu ve aljinatın karesel etkisini en etkili parametreler olarak belirlemiştir. Ayrıca, her iki model de güçlü bir tahmin göstermiştir (R2>0,98). In vitro salım deneyleri, simüle edilmiş mide sıvısında (SGS) minimal ilaç difüzyonu ve simüle edilmiş bağırsak sıvısında (SIF) önemli ölçüde hızlanmış salım göstererek aljinat matrislerinin pH' a duyarlı davranışına işaret etmektedir. Salım profili, Higuchi ve Korsmeyer-Peppas kinetik modelleriyle en iyi şekilde temsil edildi. Arrhenius modellemesi kullanılarak sıcaklığa bağlı kinetik değerlendirme ile 17,4 kJ mol-1 (AMOX) ve 9,0 kJ mol-1 (DOX) aktivasyon enerjileri elde edildi. Taramalı Elektron Mikroskopi (SEM) ve optik mikroskopi, ilaca bağlı mikro yapısal farklılıklar gösteren düzgün küresel boncukları ortaya koydu. Burada hidrofilik AMOX daha pürüzsüz kırışık yüzeyler oluştururken, amfifilik DOX lokalize çatlama ve heterojen mikro alanlara neden oldu. Ayrıca, salınan fraksiyonların Dinamik Işık Saçılımı (DLS) ve zeta potansiyeli ölçümleri, orta derecede negatif yüzey yüküne (≈-21 mV) sahip nano ölçekli parçacık popülasyonlarını (≈190-225 nm) gösterdi. Bu durum, bağırsak fazı salımı sırasında kararlı kolloidal dağılımı düşündürmektedir.