Aorta-İliak ve Femoro-Popliteal Arter Oklüzyonlu Hastalarda HIF1A-AS1 ve HIF1A-AS2 Gen Ekspresyonu Düzeylerinin Oksidatif RNA Hasarı ile İlişkisinin Araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Afsoon Ghorishizadeh

Danışman: Burcu Bayoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ateroskleroz; kronik inflamasyon, oksidatif stres ve metabolik fonksiyon bozukluğunu içeren karmaşık bir patofizyolojiye sahiptir. Periferik arter hastalıkları (PAH), aorta ve koroner arterler dışındaki vasküler yapıların darlık veya oklüzyonu ile karakterize olup, patogenezinde hipoksi ve endotelyal fonksiyon bozukluğu temel rol oynamaktadır. Son yıllarda, uzun kodlanmayan RNA'ların (lncRNA) hipoksiye karşı hücresel yanıtta ve vasküler hastalıkların gelişiminde oynadıkları roller önem kazanmaktadır. Özellikle hipoksi ile indüklenen faktör-1 alfa (HIF-1α) ile ilişkili lncRNA'ların (HIF1A-AS1 ve HIF1A-AS2), aterosklerotik süreçte gen düzenleyici roller üstlendiği bilinmektedir. Çalışmamızın amacı, aorta-iliak ve femoro-popliteal arter oklüzyonu olan PAH tanılı hastalarda HIF1A-AS1 ve HIF1A-AS2 gen ekspresyon düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin oksidatif DNA/RNA hasarı belirteçleri olan 8-hidroksiguanozin (8-OHG), 8-Hidroksi-2′- deoksiguanozin (8-OHdG) ve 8-hidroksiguanin plazma düzeyleri ile ilişkilerini araştırmaktır. Çalışmamıza 143 PAH hastası ve 141 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Gen ekspresyonu analizleri qRT-PCR, oksidatif DNA/RNA hasar düzeyleri ise ELISA yöntemiyle tespit edilmiştir. PAH hastalarında HIF1A-AS1 gen ekspresyonu düzeyi kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p 0,05). HIF1A- AS1 ekspresyonu ile total kolesterol (r=0,229, p=0,026), HIF1A-AS2 ekspresyonu ile açlık kan şekeri düzeyleri (r=0,204, p=0,023) arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Çalışmamız, PAH hastalarında HIF1A-AS1 ve HIF1A-AS2 genlerinin rollerinin araştırıldığı ve oksidatif hasarın birlikte incelendiği ilk çalışma özelliğini taşımaktadır. Sonuç olarak, HIF1A-AS1 ekspresyonundaki belirgin azalma, HIF1A-AS1'in PAH patogenezinde potansiyel bir biyobelirteç veya terapötik hedef olarak değerlendirile bileceğini düşündürmektedir.