Kardiyovasküler Cerrahi Geçiren Bebeklerde Annenin Uyguladığı Masaj ve Güvenli Sarmalamanın Bağlanma, Öz Etkililik ve Yaşam Bulgularına Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Şirin Çelik

Danışman: İlkay Güngör Satılmış

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada kardiyovasküler cerrahi (KVC) geçiren bebeklerde annenin uyguladığı masaj ve güvenli sarmalamanın bağlanma, öz etkililik ve bebeğin yaşam bulgularına etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Ön-test-son test kontrol gruplu deneysel tasarımda yürütülen araştırmanın örneklemini Aralık 2020 - Ocak 2022 tarihleri arasında KVC geçiren ve yoğun bakımda yatan, 36 bebek ve anneleri oluşturmuştur. Bilgisayarlı randomizasyon ile bebek masajı (n:12), güvenli sarmalama (n:12) ve kontrol grubu (n:12) anneler belirlenmiştir. Annelere anne-bebek ön değerlendirme anketi, Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği (EÖYÖ) Ölçeği, Maternal Bağlanma Ölçeği (MBÖ) ön testleri uygulandıktan sonras bebek masajı ve güvenli sarmalama eğitimleri verilmiş ve annelere uygulatılmıştır. Uygulamalar öncesi, sırası ve sonrası bebeğin hemodinamik bulguları kayıt altına alınmıştır. Taburculuktan önce son testler uygulanmıştır. Gruplarda demografik özelliklerinin benzer olduğu belirlenmiştir. Güvenli sarmalanan bebeklerde ağrı düzeyinin daha düşük, kontrol grubundaki bebeklerde solunum sayısının daha yüksek, bebek masajı grubunda vücut sıcaklığının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p< 0.05). Güvenli sarmalama grubunda olan bebeklerin uygulama sonrası uyku süreleri gruplara göre daha yüksektir (p<0.05). Ön-test ve son-test MBÖ toplam puanları karşılaştırıldığında, bebek masajı grubunda [ön-test 101.50 (IQR:98.50-104.00), son-test 103.50 (IQR:102.50-104.00)], ve güvenli sarmalama gruplarında [ön-test 101.00 (IQR: 99.75-102.00), son-test 103.00 (IQR: 101.75-104.00)] annelerin MBÖ son test puanlarının anlamlı düzeyde yükseldiği bulunmuştur (p<0.05). Bebek masajı grubunda, annelerin ebeveyn öz yeterlik ölçeği alt boyutlarından "rahatsızlığı giderme" ve "hastalıkla başa çıkabilme" alt boyutlarından aldığı son-test puanlarının ön-teste göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca, bebek masajı grubunda MBÖ ve EÖYÖ arasında, (r=0.713**, p<0.05) pozitif yönde yüksek düzeyde ilişki tanımlanmıştır. Sonuç olarak, bebek masajı ve güvenli sarmalamanın annelerin bağlanmalarını arttığı ve ebeveyn öz yeterlik ile pozitif yönde yüksek düzeyde ilişkili olduğu görülmüştür. Güvenli sarmalama ve bebek masajı yöntemlerinin yoğun bakımlarda kullanılması önerilir.