Kalp yetmezliği olan köpeklerde kullanılan farklı tedavilerin serum eser element düzeylerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Veteriner Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BENGÜ BİLGİÇ
Danışman: Mehmet Erman Or
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kalp yetmezliği köpeklerde sıklıkla rastlanan hastalıklar arasında yer almaktadır. Etkilenen hastalarda şekillenen belirti ve bulgulara göre oluşturulan konsensuslarla çeşitli tedavi protokolleri oluşturulmuştur. Hastalığın tedavi ve idaresinde en yaygın kullanılan ilaçlar arasında Pimobendan, Enalapril, Furosemid ve bunların kombinasyonları yer almaktadır. Eser elementler pek çok hastalıkta olduğu gibi, kalp hastalıklarında prognostik ve diyagnostik değere sahiptir. Bununla birlikte serum eser element düzeylerindeki artış veya azalmaların çeşitli kalp hastalıklarıyla ilişkili olabileceği yapılan çalışmalarda gösterilmiştir. Ayrıca sistemik olarak kullanılan bazı ilaçların eser elementlerin emilimi ve atılımı üzerinde etkinlik göstererek serumdaki düzeylerinde değişiklikler meydana getirebilmektedir. Bu çalışmada köpeklerde kalp yetmezliğinde yaygın olarak kullanılan ilaçlardan Pimobendan, Enalapril ve Furosemid'in monoterapi ve kombinasyon şeklinde kısa (en az 30 gün) ve uzun süreli (en az 120 gün) kullanımlarının serum eser element düzeylerine etkisinin ve kullanılan farklı ilaçlardan elde edilecek element düzeylerine göre standart tedavi protokolüne eklenebilecek element takviyesi gereksiniminin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Anamnez, genel klinik muayene, laboratuvar muayeneleri, elektrokardiyografi (EKG) ve ekokardiyografi muayenesi sonucu kalp yetmezliği tanısı konan köpeklere Amerikan Koleji Veteriner İç Hastalıkları (ACVIM) tarafından belirlenen konsensus ile uyumlu olacak şekilde en az 30 ve en az 120 günlük tedavi protokolleri uygulanmıştır. Buna göre kalp yetmezliği tanısı konan hastalara tek başına Pimobendan (P) en az 30 (n=12) ve en az 120 gün (n=8), tek başına Enalapril (E) en az 30 (n=8) ve en az 120 gün (n=17), Pimobendan ve Enalapril (PE) en az 30 (n=12) ve en az 120 gün (n=10), Enalapril ve Furosemid (EF) en az 30 (n=14) ve en az 120 gün (n=6), Pimobendan, Enalapril ve Furosemid (PEF) en az 30 (n=9) ve en az 120 gün (n=11) kullanılmıştır. Tedavi sonunda tüm gruplarda İndüktif Eşleşmiş Plazma-Optik Emisyon Spektroskopisi, Thermo iCAP 6000 series (ICP-OES) cihazı ile serum bakır (Cu), çinko (Zn), demir (Fe), kobalt (Co), magnezyum (Mg), manganez (Mn), selenyum (Se) ve krom (Cr) ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre her bir ilaç grubu için en az 30 ve en az 120 gün tedavilerinin karşılaştırılmasına yönelik yapılan analizlerde, Pimobendan'ı en az 120 gün kullanan gruptaki ortalama serum Mg seviyesinde, en az 30 gün kullanan gruba göre istatistiki olarak önemli azalma şekillenmiştir (p 0,05). Sonuç olarak kalp yetmezliklerinde kullanılan Pimobendan, Enalapril, Furosemid ve bunların kombinasyonlarının kısa ve uzun süreli kullanımlarının bazı serum eser element seviyelerinde değişikliklere neden olabileceği görülmüştür. Çalışma sonunda üçlü ilaç kombinasyonunun uzun süreli kullanımının serum Fe düzeylerinin yükselmesine katkıda bulunduğu gözlenmiştir. Daha önce beşeri hekimlikte yapılan çalışmalardan farklı olarak bizim çalışmamızda Furosemid'in çalışmada geçen elementlerin atılımı üzerine önemli etki göstermediği ve dolayısıyla serumdaki düzeylerini önemli ölçüde etkilemediği görülmüştür. Uzun süreli Pimobendan kullanan hastalardaki ortalama serum Mg değerinin, kısa süreli ilaç kullanan gruba göre önemli seviyede azaldığı görülse de Pimobendan grubunda serum Mg ölçümlerinde elde ettiğimiz minimum ve maksimum değerler, daha önce sağlıklı köpekler üzerinde yapılan çalışmalarda elde edilen değerlerle uyumlu ve belirtilen referans değerleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle kronik Pimobendan kullanımının Mg takviyelerine yönelik endikasyonunun değerlendirildiği geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Pimobendan, Enalapril ve Furosemid'in tek başına veya kombinasyon şeklinde uzun veya kısa süreli kullanımının kalp hastası köpeklerdeki serum Cu, Zn, Co, Mn, Se ve Cr düzeylerine önemli bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür. Eser elementler çevresel faktörler, beslenme durumu, yaş, ırk ve çeşitli hastalıklardan etkilenebildiği için çalışmada elde edilen sonuçların tutarlılığının değerlendirilmesi bakımından benzer çalışmanın daha yüksek köpek popülasyonlarında da tekrarlanması önerilmektedir.