Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Maliheh AREKHI
Danışman: Ahmet Yeşil
Özet:
İklim
parametrelerinin lokal konum, topoğrafya ve toprak ile birlikte oluşturduğu
kompozisyon farklılığı yerküre üzerinde farklı ekolojik yaşam biçimlerinin
ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bunlar arasından, doğada farklı
ekosistemlerin ortaya çıkışında rol oynayan en önemli iki faktörün iklim
(yağış, nispi nem, sıcaklık) ve toprak özellikleri olduğu görülmektedir. Hangi
coğrafyada olursa olsun, yeterli derinlikte toprağın varlığı halinde karasal
ekosistemlerin farklılaşmasında temel belirleyici faktörler yağış ve
sıcaklıktır. Bilindiği üzere iklim, her hangi bir coğrafi konumda uzun
yıllardan beri gözlemlenen sıcaklık, yağış, bağıl nem gibi parametrelerin genel
ortalamalarını göstermektedir. Ancak bir taraftan endüstriyel kuruluşların çevreye
bıraktığı katı ve sıvı atıklar, diğer taraftan bu kuruluşlara hammadde ve
enerji sağlama uğruna tüketilen doğal kaynaklar küresel iklim değişimi olarak
isimlendirilen küresel ölçekte bir çevresel soruna neden olmuştur. Bunun sonucu
olarak da, iklim parametrelerinin uzun süreli genel ortalamalarında artı veya
eksi yönde ekstrem derecede sapmalar gerçekleşmektedir. Küresel iklim
değişimine kanıt olarak da, dünyanın farklı bölgelerindeki atmosfer olayları
ile bitki ve hayvan toplumlarının bir arada oluşturdukları kompozisyonlarda
ortaya çıkan değişiklikler gösterilmektedir. Dolayısıyla bu değişimler,
yeryüzünün özellikle de iklim değişikliğine hassas olduğu bölgelerde ekolojik
dengeyi etkileyebileceğini göstermektedir. Bu etkilerin en etkili
görülebileceği alanlardan biri, karasal ekosistemlerin önemli bir bileşeni olan
orman ekosistemleridir. İklim verilerindeki değişim, orman alanlarının konumsal
olarak doğal sınırlarının değişimine neden olabileceği gibi, tür kompozisyonu,
kapalılık, çap ve boy gelişimi gibi orman yapısında da değişime neden
olabilecektir. Özellikle, yüksek orman zonları ve yapraklı ibreli geçiş zonları
iklim değişikliğinin ilk etkisini göstereceği yerlerdir. Bu değişikliklere uyum
sağlamak ve potansiyel zararları azaltmak için mümkün olduğu kadar bu
değişikliklerin belirlenmesi ve izlenmesi gerekmektedir. Uzaktan algılama
verileri, gerçekleşebilecek bu değişimlerin sürekli olarak hızlı ve etkin bir
şekilde değerlendirilmesinde en önemli araç olarak görülmektedir.
Bu çalışmanın
amacı, uzun döneme ait iklim verileri ve uydu görüntülerinin özellikleri
yardımıyla orman yapısında meydana gelen değişimlerin belirlenmesi olanaklarını
araştırmaktır. Bu doğrultuda, konumsal olarak ormanın doğal sınırları ile tür
kompozisyonu ve gelişimi itibariyle orman yapısında meydana gelen değişim ile
iklim parametrelerindeki değişim arasındaki ilişki, çeşitli bitki
indekslerinden çıkartılacak yansıtım değerlerinden faydalanılarak belirlenmeye
çalışılacaktır.
Çalışma yüksek orman zonlarında
ve yapraklı ibreli geçiş zonlarında iklim değişikliğinin ilk etkisini
göstereceği yerler olduğu için bu alanlarda çalışılacaktır. Bu çalışmada, orman
yapısında meydana gelen değişimler; Landsat uydu verilerine dayalı olarak, çeşitli
bitki indeksleri ve iklim verileri (hava sıcaklığı, yağış değerleri vd. iklim
verileri) yardımıyla araştırılacaktır. Çalışmada yararlanılacak uzaktan algılama verileri USGS (United States Geological
Survey) ve ESA (Europan Space Agency) arşivinden temin edilecektir. Fenolojik döngüsünün
etkilerini en aza indirmek için Temmuz ayı uydu görüntüleri kullanılacaktır. Çalışmada kullanılacak
meteorolojik veriler, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün (MGM) istasyonlarından
elde edilecektir. Meteoroloji Genel
Müdürlüğünden (MGM) alınacak veriler; aylık ortalama sıcaklık (°C),
aylık ortalama yağış, aylık ortalama maksimum sıcaklık, aylık ortalama minimum
sıcaklık vb. iklim bilgilerini içerecektir. Ayrıca Orman Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan orman
amenajman haritaları ve ASTER DEM verileri kullanılacaktır. CBS yazılımları, istatistik paketleri (R) ve
UA yazılımları kullanılacaktır. Çalışmada parametrik-olmayan
Mann-Kendall (MK) trend testi yapılacaktır.