Kaymak ağacı ((Feijoa sellowiana) meyvesinin ikincil metabolitleri: Ekstraksiyon kinetiği, ekstraktın kalitesi ve stabilitesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ramiz ABİSHLİ

Danışman: Selin Şahin Sevgili

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Biyoaktif bileşen içeren bitki ekstraktları, gıda, farmasötik ve kozmetik sektörlerinde kullanılma potansiyeline sahip oldukları için büyük ilgi çekmektedir. Diğer taraftan, bazı çalışmalar sentetik antioksidanların olası toksik etkilerini gösterdiği için doğal antioksidan kaynaklarının önemi dikkat çekmiştir. Bu tezde, doğal antioksidan kaynağı olarak kaymak ağacının (Feijoa sellowiana) meyvesi incelenmiştir. Meyvenin kendisi ve ağırlığının önemli bir kısmını kapsayen kabukları karşılaştırmalı olarak irdelenmiştir. İçeriğindeki ikincil metabolitleri temsil eden fenolik madde miktarları açısından değerlendirilmiş, biyoaktif bileşen açısından en zengin olan meyve bölümünün kabuk olduğu tespit edilmiştir. Tezin ilk aşamasında ikincil metabolit kaynağı meyvenin kabuğu olarak belirlendikten sonra, ultrason-destekli esktraksiyon (UDE) ve mikrodalga-destekli ekstraksiyon (MDE) yöntemleri ile fenolik maddelerce zengin ekstrakt elde edilmiştir. Her iki sistemin öncelikle kinetiği incelenmiş, ardından kütle iletimi ve termodinamik parametreleri hesaplanmıştır. Üçüncü aşama, ekstraksiyon yöntemlerinin optimizasyonu ve modellemesini oluşturmaktadır. Söz konusu biyokütlenin otomatik solvent ekstraksiyonu (OSE), homojenizatör-destekli ekstraksiyon (HDE) ve MDE yöntemleri ile ekstraksiyonunda, sistemlerin deneysel tasarımı, modellenmesi ve optimizasyonu Design-Expert paket programı (versiyon 12) kullanılarak Yanıt Yüzey Metodu (YYM) ile gerçekleştirilmiştir. YYM'nin Merkezi Komposit Tasarım alt türü kullanılmıştır. Her bir sistem için toplam fenolik ve ve flavonoid içerikleri bağımlı değişken (cevap) olarak atanmıştır. Uygulanan ekstraksiyon yöntemine bağlı olarak da farklı proses parametreleri bağımsız değişken (proses faktörü) olarak belirlenmiştir. Dördüncü aşamada ise farklı yöntemlerle elde edilen ekstraktların kalite parametreleri (fenolik içerik, flavonoid içerik ve antioksidan aktivite gibi) değerlendirilmiştir.