Metro havasındaki partikül maddenin elementel bileşimi ve mikrobiyal toksisitesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Betül BAYHATUN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Burcu Onat
Eş Danışman: Aslı Baysal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yer altı raylı sistemleri güvenli olmaları, ulaşımda kaliteyi arttırmaları, verimli ve yaygın olmaları, trafik yoğunluğunu azaltmaları gibi özellikleri ile birlikte günümüzde en çok tercih edilen ulaşım araçlarından biridir. Metro ve raylı sistemleri kullanan kişilerin gün içerisinde istasyonlarda geçirdiği zamanın çok az olmasına karşın yüksek konsantrasyona sahip kirleticileri muhteva eden havaya maruz kalınması sağlık problemlerine sebep olabilmektedir. Bu çalışmada, İstanbul metrosunda en çok tercih edilen M2, M4, M5 ve M7 hatlarında yolcu yoğunluğunun fazla olduğu 7 yeraltı istasyonunun peronunda havadan örneklenen PM2.5 (2.5 mikrondan küçük partiküller)'un elementel bileşimi ve mikrobiyal toksisitesi incelenmiştir. Bu kapsamda PM2.5'un 30 dakika, 2 saat, 4 saat ve 24 saatlik maruziyet sürelerinde Staphylococcus Aeureus ile Klebsiella Pneumaniae bakterileri üzerindeki etkisi araştırılmış, bu bakterilerin canlılık, aktivasyon ve/veya inhibisyon mekanizmaları ana biyokimyasal (protein, karbonhidrat ve antioksidan) parametreler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Tespit edilen canlılık ve biyokimyasal parametre sonuçları ile PM2.5 içeriğinde bulunan bazı metaller (Al, Ba, Cr, Cu, Fe, Mg, Mn ve Pb) arasındaki ilişki incelenmiştir. PM2.5'a farklı maruziyet sürelerinde S. aeureus ile K. pneumaniae bakterilerinin canlılık davranışları incelendiğinde her iki türde de PM2.5 sonuçlarının 1'den büyük olduğu ve canlılık metabolizmasını indüklediği tespit edilmiştir. Protein mekanizmasının 0.81 ve 0.99 arasında değişen korelasyon katsayısı değerleri ile birlikte genel olarak canlılık metabolizmasını indüklerken, karbonhidrat ve antioksidan mekanizmalarının 0.67 ve (-) 0.20 arasında değişen korelasyon katsayısı değerleri ile birlikte ile negatif bağımlılık gösterdiği ve inhibisyona yol açtığı görülmüştür. Al, Ba, Cr, Cu, Fe, Mg, Mn ve Pb metalleri ile bakterilerin canlılık ve protein mekanizmaları arasındaki ilişki incelendiğinde ise S. aureus için bu elementlerin toksik etki gösterirken K. pneumoniae için indükleyici etki gösterdiği gözlenmiştir. Sonuç olarak metro havasındaki PM2.5'un maruziyet süreleri ve kimyasal karakterizasyonuna bağlı olarak incelenen bakteri türleri üzerinde farklı etkileri olduğu tespit edilmiştir. Metro havasındaki PM2.5'un patojen bakteriler üzerindeki indükleyici etkisinin hastalıkların kapalı ortamlarda yayılması ve/veya hastalık sürelerindeki artışa nasıl bir etkisinin olacağı konusunda gelecekte çalışmaların yapılması önem arz etmektedir.