Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİRCAN KARA
Danışman: Betül Sönmez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, randomize kontrollü, ön test, son test, deney ve kontrol gruplu tasarımda, iş başı eğitimlerinin hemşireliğe duyarlı kalite göstergeleri (ağrı yönetimi, bası yarası, hasta düşmesi, periferik venöz kateter komplikasyonu ve istenmeyen olay bildirimi) üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini, Hatay'daki bir eğitim ve araştırma hastanesinin yataklı tedavi servislerinde (yoğun bakım üniteleri hariç) çalışan hemşireler oluşturdu. Randomizasyon ile belirlenen deney ve kontrol grubu servislerinde çalışan toplam 77 hemşire araştırmanın örneklemini oluşturdu (deney grubu: 38 hemşire, kontrol grubu: 39 hemşire). Veriler, Hemşire Bilgi Formu, Hemşireliğe Duyarlı Kalite Göstergeleri Uygulama Bilgi Formu (Ön Test- Son Test), Hemşireliğe Duyarlı Kalite Göstergeleri Uygulama Kontrol Listeleri, Birim Kalite Göstergeleri İzlem Formu, İş Başı Eğitimlerini Değerlendirme Formu ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, puanların karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi, bağımlı örneklem t testi ve üç izlem puanının kendi içinde karşılaştırılmasında tekrarlı ölçümlerde varyans analizi sonuçları kullanıldı. Bu çalışma, randomize kontrollü, ön test, son test, deney ve kontrol gruplu tasarımda, iş başı eğitimlerinin hemşireliğe duyarlı kalite göstergeleri (ağrı yönetimi, bası yarası, hasta düşmesi, periferik venöz kateter komplikasyonu ve istenmeyen olay bildirimi) üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini, Hatay'daki bir eğitim ve araştırma hastanesinin yataklı tedavi servislerinde (yoğun bakım üniteleri hariç) çalışan hemşireler oluşturdu. Randomizasyon ile belirlenen deney ve kontrol grubu servislerinde çalışan toplam 77 hemşire araştırmanın örneklemini oluşturdu (deney grubu: 38 hemşire, kontrol grubu: 39 hemşire). Veriler, Hemşire Bilgi Formu, Hemşireliğe Duyarlı Kalite Göstergeleri Uygulama Bilgi Formu (Ön Test- Son Test), Hemşireliğe Duyarlı Kalite Göstergeleri Uygulama Kontrol Listeleri, Birim Kalite Göstergeleri İzlem Formu, İş Başı Eğitimlerini Değerlendirme Formu ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, puanların karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi, bağımlı örneklem t testi ve üç izlem puanının kendi içinde karşılaştırılmasında tekrarlı ölçümlerde varyans analizi sonuçları kullanıldı. Araştırmada, deney grubunda yer alan hemşirelerin yaş ortalamasının 31,81±6,33 olduğu, %81,6'sının kadın, %73,7'sinin lisans mezunu olduğu, %76,3'ünün evli olduğu saptandı. Kontrol grubunda yer alan hemşirelerin yaş ortalamasının 30,77± 5,69 olduğu, %76,9' unun kadın, %87,2' sinin lisans mezunu, %64,1'inin evli, %41'nin mesleki deneyiminin 1-5 yıl arasında olduğu belirlendi. İş başı eğitiminin verildiği deney grubunda yer alan hemşirelerin düşme, bası yarası, ağrı yönetimi, periferik venöz kateter ve istenmeyen olay bildirimi ön test ve son test puanları arasında anlamlı farklılık saptandı. İş başı eğitimi alan bütün hemşirelerde uygulama puanlarının her iki gözlemci bulgularına göre anlamlı olarak farklılaştığı, genel olarak ikinci izlemde birinci izleme göre yükseldiği fakat üçüncü izlemde uygulama puanlarının düştüğü saptandı. Birim kalite göstergelerine göre değerlendirildiğinde, iş başı eğitimi almış olan hemşirelerin çalıştıkları servislerde hasta düşme oranlarının ortalamasının sırasıyla 4,04'ten 2,32'ye ve 1,95'e düştüğü, bası yarası oranlarının, 1. izlemde ortalama 4,48, 2. izlemde 2,69 ve 3. izlemde 2,45'e gerilediği saptandı. Ağrı yönetimi doğru yapılan hasta sayısı ortalamasının 37,82'den 71,61'e yükseldiği fakat 3. izlemde 69,07'ye gerilediği saptandı. Periferik venöz kateter komplikasyonu gelişen hasta oranlarına incelendiğinde, 1. izlemde 26,79, 2. izlemde 16,46 3. izlemde 15,42'ye düştüğü görüldü. Sonuç olarak, iş başı eğitimlerinin hemşirelerin hemşireliğe duyarlı kalite göstergelerine ilişkin bilgi düzeyini arttırdığı, uygulamalarını geliştirdiği ve birim kalite göstergelerini iyileştirdiği belirlendi. Bu çalışma sonucuna göre hemşirelere verilen iş başı eğitimlerinin etkili bir yöntem olduğu ve hizmet içi eğitimlerde kullanılması önerilmektedir.