SUBKÜTAN HEPARİN ENJEKSİYONLARINDA ÜÇ FARKLI LOKAL SOĞUK UYGULAMANIN AĞRI VE EKİMOZ OLUŞUMU ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Seda Cevheroğlu
Danışman: Funda Büyükyılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma; subkütan (SC) yoldan düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH) uygulamalarında enjeksiyon bölgesine üç farklı lokal soğuk uygulama yönteminin ağrı şiddeti ve ekimoz oluşumuna etkisini incelemek amacıyla randomize kontrollü deneysel tasarım türünde planlandı. Araştırma evrenini, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir Devlet Hastanesi'nde Dahiliye, Kardiyoloji ve Nöroloji Servisleri'nde yatan SC yoldan DMAH uygulanan hastalar oluşturdu. Örneklemi ise, araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 54 hasta oluşturdu. Araştırmaya katılan tüm hastalara randomizasyon sonucuna göre; sağ üst abdominal bölgeye enjeksiyondan 30 saniye önce termomekanik-analjezi cihazı yerleştirilerek çalıştırıldı ve enjeksiyon sırasında seçilen bölgenin yan tarafına cihaz kaydırılarak SC enjeksiyonu uygulandı (Termomekanik- analjezi Grubu), sağ alt abdominal bölgeye herhangi bir soğuk uygulama yapılmaksızın (Kontrol Grubu), sol üst abdominal bölgeye 15 cm uzaktan 5 sn boyunca lokal soğutucu sprey uygulandıktan sonra (Lokal soğutucu sprey grubu) ve sol alt abdominal bölgeye ise uygulamadan önce ve sonra 5 dk. buz aküsü ile soğuk uygulama yapılarak (Buz aküsü grubu) SC yoldan DMAH enjeksiyon uygulandı. Araştırma verileri; "Hasta Bilgi Formu", "SC Yoldan Enjeksiyon Takip Çizelgesi", "Visual Analog Skala" ve "Opsite- Flexigrid Ölçüm Aracı" kullanılarak toplandı. Hastaların; enjeksiyon uygulamasından hemen sonra, 24., 48. ve 72. saatlerde Visual Analog Skala ile ağrı şiddetleri, 24., 48. ve 72. saatlerde ise ekimoz büyüklükleri Opsite-Flexigrid Ölçüm Aracı ile değerlendirilip kaydedildi. Verilerin analizi bilgisayarda tanımlayıcı ve önemlilik analizleri kullanılarak gerçekleştirildi. Araştırmaya katılan hastaların; lokal kuru soğuk (Buz aküsü) uygulamada ağrı deneyimi oranı (%11), diğer tüm soğuk uygulama yöntemlerine göre anlamlı düzeyde daha düşük bulundu (p<0,05). Hastaların farklı soğuk uygulama yöntemlerine göre ağrı şiddeti ortalaması karşılaştırıldığında (gruplararası); enjeksiyondan hemen sonra yapılan ilk ölçümdeki ağrı şiddeti ile diğer ölçüm zamanları arasında istatistiksel olarak çok ileri düzeyde anlamlı farklılık saptandı (p<0,001). Araştırmaya katılan hastaların kontrol uygulamasında; SC yoldan DMAH enjeksiyonu sonrası 24.,48. ve 72. saatlerdeki ekimoz gelişme oranı, diğer soğuk uygulama yöntemlerine göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,05). Ayrıca SC enjeksiyondan 24., 48. ve 72. saatlerdeki ölçümde en fazla ekimoz büyüklüğü ortalamasının kontrol uygulamasında, en düşük değerin ise lokal kuru soğuk (buz aküsü) uygulamasında olduğu görüldü. Bu sonuçlar doğrultusunda SC yoldan DMAH uygulamlarında, hemşirelerin en düşük maliyetli, uygulaması ve hastalara öğretilmesi kolay olan lokal kuru soğuk uygulamayı (buz aküsü) güvenle tercih edebilecekleri söylenebilir.