Sosyal Eşitlik ve Sosyal Adalet Kavramlarının Kamusal Açık Alanlar Kapsamında İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Muhibe Aslı ALP
Danışman: Mert Ekşi
Özet:Kentlerde bulunan kamusal alanlar; kentlilerin fiziksel ve ruhsal sağlığına katkı sunan, rekreasyonel ihtiyaçlarını karşılayan, sosyalleşme imkanları oluşturan alanlardır. Parklar ise kentlerdeki en önemli yeşil alanlardır. Yeşil alanlar, kent içerisinde yapılardan arda kalan alanlar olarak değerlendirilen, kısıtlı bir kaynaktır. Bu alanların ihtiyaca ve nüfusa göre dengeli bir planlama ile kent sakinlerine ulaştırılması hem yerel yönetimlerin hem de tasarımcıların en önemli görevidir. Bu kapsamda yeşil alanların kentlerdeki dağılımları, nitelikleri, büyüklükleri, erişilebilirlikleri gibi özelliklerinin topluma eşit ve adil olarak dağıtılması, son yıllarda karşımıza çıkan salgın koşullarıyla birlikte iyice önem kazanmıştır. Bu çalışma kapsamında Beşiktaş ilçesinde bulunan parklar; sosyal eşitlik ve sosyal adalet ilkeleri bağlamında incelenmiş ve dağıtım, erişilebilirlik, yönetim ve halk görüşü açısından değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda; ürün olarak parklar, yönetim olarak belediyeler ve kullanıcı olarak ise halk düşünülmüştür. Çalışmanın birinci aşamasında mevcut durumun tespiti yapılmıştır. İkinci aşamada parkların idamesinden ve yönetiminden sorumlu belediyeler ile görüşülmüş ve verilen yanıtlar neticesinde çıkarımlar yapılmıştır. Üçüncü aşamada ise; parklara ilişkin halk görüşüne başvurulmuştur. Gerçekleştirilen çalışmada elde edilen bulgular ile değerlendirmelerde farklı bakış açılarından meydana gelebilecek değişkenlerin varlığını sorgulayabilmek, ilişki varlığının değerini ve önemini vurgulayarak bundan sonraki çalışmalar için öneriler sunmak hedeflenmektedir. Çalışmanın sonucunda; Beşiktaş ilçesi genelinde park hizmetinin ulaştığı nüfusun değişken koşullarda erişiminin farklılaşabildiği görülmüştür. Özellikle bazı parkların nüfus baskısı yaşayabileceği, aslında bu durumun da mevcut park büyüklüğü ya da niteliği ile örtüşmediği düşünülmektedir. Belediyelerdeki uzmanların yanıtları benzerlik göstermektedir. Özellikle adil park dağılımı konusu ile bütçe, idame, katılım, erişilebilirlik, yürünebilirlik ve yönetim gibi konular ilişkilendirilmiştir. Tasarım ve planlama; bütçe, topoğrafya, kullanıcı yoğunluğu, erişilebilirlik, fonksiyonellik, istek ve beklentilerin tespiti konusu ile ilişkilendirilmiştir. İdame konusu ise; park büyüklüğü, bütçe, yönetim ve donatı elemanları konuları ile ilgili bulunmuştur. Kullanıcılar için yapılan değerlendirmeler sonucunda ise; kullanıcıların cinsiyeti, yaşı, gün içinde çalışma süreleri, medeni durumları, çocuk sahibi olma durumu gibi konularda istek, beklentiler, park kullanım biçimleri yönünden farklılaşmalar olduğu görülmektedir. Çalışmada park ihtiyacı varlığının aslında her kullanıcı için önemli olduğu ve günümüz koşullarında (yoğun çalışma saatleri, pandemi koşulları vb.) kendilerine yakın olan (örneğin; evlerine, iş yerlerine vb.) bir parka ihtiyaç duydukları sonucu ortaya çıkmıştır.