İstanbul'daki Bazı Otoyol Kenarı Toprak Örneklerinin Ağır Metal Profillerinin Karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Fen Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Bünyamin Bodur
Danışman: Selda Mercan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toprak, adli vakalarda olay yerinden veya herhangi bir şekilde suçlu ile taşınarak elde edilebilen, içeriğinde adli bir olayı aydınlatacak bilgileri barındıran ve suç-fail-olay yeri arasında bağlantı kurulmasını sağlayacak en önemli deliller arasındadır. Bu amaçla farklı bölgelerde bulunan toprak tiplerinin inorganik içerikleri araştırılmalı ve bu bölgelerde toprak kirliliğine sebep olan çevresel faktörlerin, toprak içeriğindeki inorganik element profilini nasıl etkilediği incelenmelidir. Bu çalışmada, İstanbul'da bulunan bazı otoyol kenarı toprak örneklerinin analizleri yapılarak, toprak içeriğinde bulunan ve araç emisyonlarından kaynaklı inorganik elementlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, trafik yoğunlukları farklı olan, E80 Tem Otoyolu ve Kuzey Marmara Otoyolunun (KMO) toplamda 4 farklı bölgesinden yol kenarına 0 m, 10 m ve 25 m uzaklıktan ve (0-5 cm) yüzey toprağından numuneler toplanmıştır. Bu örnekler üzerinde, İndüktif Eşleşmiş Plazma- - Kütle Spektrometresi (ICP-MS) sistemi kullanılarak 24 adet elementin inorganik analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada araç emisyonlarından kaynaklanan ve toprak kirliliğine sebep olan inorganik element konsantrasyonlarının, yol kenarı mesafesi ve trafik yoğunluğu ile olan bağlantıları incelenmiştir. Elde edilen veriler kaydedilerek otoyol kenarı topraklarının inorganik element profilleri oluşturulmuş ve bu verilerin adli bilimler açısından önemine değinilmiştir. ICP-MS sistemi kullanılarak yapılan analizler sonucunda tüm elementler için korelasyon katsayıları >0.997 olarak bulunmuştur. Tespit limiti (LOD) tüm konsantrasyonlar için 0.01 – 3.94 ng/mL aralığında ve tayin limiti (LOQ) 0.03 – 13.40 ng/mL aralığında bulunmuştur. Elde edilen tüm veriler için bağıl standart sapma (RSD) değerleri %20'nin altındadır. Geri kazanım değerleri %64.0 - %114.95 aralığında tespit edilmiştir. Her iki otoyol için, yol kenarından uzaklaşıldıkça toprak içeriğinde bulunan magnezyum (Mg), kalsiyum (Ca), krom (Cr), mangan (Mn), bakır (Cu), çinko (Zn) ve kurşun (Pb) konsantrasyonlarında belirgin şekilde azalma olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca trafik yoğunluğunun fazla olduğu bölgelerde, trafik yoğunluğunun az olduğu bölgelere oranla daha fazla miktarda magnezyum (Mg), potasyum (K), kalsiyum (Ca), krom (Cr), mangan (Mn), nikel (Ni), bakır (Cu), çinko (Zn), arsenik (As), stronsiyum (Sr), kadmiyum (Cd), baryum (Ba) ve kurşun (Pb) tespit edilmiştir. Çalışmada ICP-MS sistemini kullanılmasının nedeni, tek analizle 24 adet elementin aynı anda analizinin gerçekleştirilmesine olanak sağlaması, yüksek duyarlılık ve düşük tespit limitlerinde sonuçlar vermesidir.