Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Orman Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Selin ÖZBAY
Danışman: Doğanay Tolunay
Özet:
Ülkemizde yaklaşık 50 yıl kadar
önce başlanan hızlı gelişen türlerle ağaçlandırma çalışmalarında idare
sürelerinin sonuna gelinmiş olup, bazı yerlerde ikinci rotasyon
ağaçlandırmalara başlanmıştır. Ancak ikinci rotasyon ağaçlandırmalarda
tıraşlama kesimleri ile diri örtü ve ölü örtü temizleme ile kök sökme ve toprak
işleme gibi faaliyetlerin ölü örtü ve toprak özellikleri üzerine çok fazla
araştırma bulunmamaktadır.
Bu amaçla endüstriyel
ağaçlandırmaların gerçekleştirildiği Kocaeli İli Kerpe Yöresindeki Kavak ve
Hızlı Gelişen Orman Ağaçları Enstitü Müdürlüğüne ait araştırma ormanında
çalışılmıştır. Araştırma ormanında, sahil çamının ilk örneklerinin (1. nesil)
bulunduğu ve 2. rotasyon sahil çamı ağaçlandırmasında kullanılan çeşitli toprak
işleme yöntemlerinin ölü örtü ve toprak özellikleri üzerindeki etkilerinin
incelendiği başka bir araştırmaya ait ağaçlandırmalardan örnek alanlar
kullanılmıştır. Çalışmada doğal yapraklı baltalık ormandan (YY) 10 adet, bu
baltalık ormanın tıraşlanarak sahil çamı ile ağaçlandırıldığı yaklaşık 40
yaşındaki sahil çamı ağaçlandırmalarından (1NÇm) 10 adet, söz konusu sahil çamı
ağaçlandırmalarının tıraşlanmasından sonra 2. rotasyon olarak yeniden sahil
çamı ağaçlandırması yapılan 10 yaşlı bireylerin bulunduğu alandan (2NÇm) 10 adet
ve yaşlı baltalıkların tıraşlanmasından sonra sürgünden gelen 10 yaşındaki genç
baltalıktan (GY) 4 adet olmak üzere toplam 34 adet örnek alanda çalışılmıştır. Böylece
yapraklı bir ormanın ibreli ormana (1. rotasyon) ve bu ibreli ormanın
tıraşlanarak 2. rotasyona dönüştürülmesinin, yapraklı ormanın tıraşlanarak
baltalık şeklinde gençleştirilmesinin ölü örtü ve toprak özellikleri üzerine
etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Tesadüfi olarak belirlenmiş 34
adet örnek alanın her birinden birer adet toprak çukuru açılarak, 6 derinlik
kademesinden (0-5, 5-15, 15-30, 30-50, 50-70 ve 70-100 cm) 1000 cm3’lük
silindirlerle toprak örneği alınmıştır. Her toprak çukurunun etrafından 0,25 x
0,25 m ebatlarındaki çerçeveyle beşer adet ölü örtü örneği toplanmıştır. Ölü
örtü ve toprak örneklerinde C, N, P, K, Ca, Mg içerikleri ile toprağın bazı
fizikokimyasal özellikleri (tekstür, pH, EC, CaCO3) belirlenmiştir. Çalışma
sonucunda 2. nesil sahil çamı ağaçlandırmalarında ölü örtü miktarının ve ölü
örtüdeki karbon ve besin maddesi stoklarının önemli derecede azaldığı ve 10
yıllık dönemde yaşlı meşcerelerle oluşan farkların kapanmadığı ortaya
konmuştur. Topraklardaki organik karbon (TOK) stokları ikinci nesil sahil çamı
ağaçlandırmalarında birinci nesile göre %31, genç yapraklı meşcerelerde ise
yaşlı yapraklı meşcerelere göre %28 oranında daha yüksek bulunmasına rağmen bu
farklar istatistiksel açıdan önemli bulunmamıştır. Benzer durum azot stokları
için de söz konusudur. Diğer besin maddelerinden fosfor stoklarının, 2. nesil sahil
çamı ve genç yapraklı meşcerelerde yaşlı meşcerelere göre sırasıyla %73 ve %71
kadar az olduğu; bu azalmanın K stoklarında %16 ve %22, Mg stoklarında ise %7
ve %6 kadar olduğu dikkat çekmektedir. Bu farklardan sadece P stoklarının
istatistiksel açıdan önemli olduğu belirlenmiştir. Hızlı gelişen türlerle
yapılan 2. nesil ağaçlandırmaların topraklarda besin maddesi noksanlığına yol
açtığı belirlenmiş olup, bu nedenle kesim artıklarının tamamının olmasa bile en
azından en fazla besin maddesi içeren yaprak ve dalların ormanda bırakılmasının
gerektiği önerisinde bulunulmuştur.