Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Fen Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Burcu BALKABAK DURAN
Danışman: Zeynep Türkmen
Özet:
Dünya’da ve kısmen ülkemizde de yasa dışı maddeleri kan ve idrar gibi biyolojik örnekte tayin edebilen ve uluslararası literatüre kazandırılmış sayısız çalışma bulunmaktadır. Yasa dışı madde kullanımının giderek artması toplumda endişe yaratarak analitik gelişmeleri de peşinden sürüklemektedir. Kan ve idrar gibi örneklerin toplama saklama koşulları göz önüne alındığında, son dönemde keratinize örneklerin avantaj olarak görüldüğü̈ dikkatlerden kaçmamaktadır.
Bu çalışmada tırnak örneğinde sigara kullanımının ana etken maddesi nikotin ve metaboliti kotininin aynı anda belirlenmesi için Katı Faz Ekstraksiyon yöntemini takiben bir GC-MS’de bir yöntem geliştirilmiştir.
Geliştirilen yöntem nikotin ve ana metaboliti kotininin tırnaktan eşzamanlı tayini için hızlı, güvenilir, doğru, yüksek geri kazanımlı, kolay bir ekstraksiyon ile yöntem geliştirilmiş, iç standart olarak n-Docasan kullanılmıştır. Yöntemimiz özgüllük, seçicilik, doğrusal çalışma aralığı, tespit ve tayin limiti (LOD ve LOQ), doğruluk (geri kazanım ve kesinlik) parametreleri ile test edilerek valide edilmiştir. LOD ve LOQ değerleri sırasıyla Niktoin için 0,15 ng/mL ve 0,5 ng/mL, Kotinin için 88,60 ng/mL ve 300 ng/mL olarak bulunmuştur. Ekstraksiyon yüzde geri kazanımı Nikotin için %102,44±0.18; Kotinin için %99.85±14,05 olarak hesaplanmıştır. Kesinlik parametresinin sonuçları tekrar edilebilirlik ve tekrar üretebilirdik çalışmalarından elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar neticesinde yöntemimizin adli toksikoloji analizleri için uygun değerler aralığında olduğu görülmüştür.
Geliştirilen bu yöntem ile 26 gönüllüden elde edilen el ve ayak tırnakları örnekleri incelenmiştir. Etik kurul onamı ve katılımcılardan alınan gönüllü katılım formları ile aktif, pasif ve hiç kullanmayan şeklinde gruplandırılmıştır. Yapılan incelemelerde diğer etken maddelere kıyasla nikotinin, el tırnak birikiminin, ayak tırnak birikiminin yaklaşık iki katı oranda olduğu, sağ el ve sol el kullanım alışkanlığına bağlı olarak da çoğunlukla kullanılan elin oldukça belirgin farkla daha fazla birikime sahip olduğu bulunmuştur.
Çalışmamız ile ülkemizde ilk defa GC-MS ile tırnak örneğinde ana etken madde olarak nikotin ve metabolitini bir arada belirleyebilen ve miktar tayini yapabilen bir yöntem geliştirilmiş ve yöntemin analitik parametreleri üç farklı grup şeklinde 26 gönüllüden temin edilen tırnak örneklerinde başarılı bir şekilde gerçekleştirilerek
değerlendirilmiştir.