Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Fen Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fakhri Musayev
Danışman: Zeynep Türkmen
Özet:
Islak mendiller, son yıllarda popüler hale gelen ve çeşitli alanlarda kullanılan bir
biyosidal üründür. Pratik bir şekilde kullanılabilen bu mendiller, çeşitli mikroorganizmaları
etkin bir biçimde öldürme veya kontrol altında tutma özelliğine sahiptir. Bu nedenle, hijyen ve
temizlik açısından önemli bir ürün olarak değerlendirilmektedir.
Çalışmamızda, toksikolojik yönden farklı ülkelerde daha önce gerçekleştirilen benzer
çalışmalarda da dikkat çekilen alkoksialkoller türevlerinden biri olan 2-phenoxyethanol
bileşiğinin miktarının belirlenmesine özel bir kısmi validasyon çalışması, basit bir ön işlem
sonrası klasik GC-MS yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu bileşiğe ek olarak bizim
çalışmamızda 4-tert-buthylcyclohexylacetate bileşiği ıslak mendillerde ilk defa
belirlenebilmiştir.
Türkiye pazarında 2022-2023 yılları arasında ticari olarak temin edilmiş, düşük
kaliteden yüksek kaliteye kadar 6 kategoride, 30 çeşit marka GC-MS ile analiz edilmiştir.
Örneklem grubunda yer alan ürün kategorileri, genel kullanıma uygun olanlar (1), bebekler
için hassas içeriğe sahip olanlar (2), üst sınıf (3) ve sokak arası (4) olmak üzere restoranlarda
ve farklı ulaşım sektörlerinde (5) olmak üzere, mal veya hizmet tanıtımında sunulanlar ve
kadın hijyeni için özel olanlardır (6).
Seçilen örneklerdeki, lifli yapılar, lifli yapının gramı başına yaklaşık 1,9 g ila yaklaşık
6,5 g sıvı bileşim ile doygunlukla yüklendiği görülmüştür. Örnekler homojen hale geldikten
sonra gerçekleştirilen pH ölçümleri 3,5 ile 7,3 arasında değişmektedir (Tablo II). Tüm
örneklerin 21’inde (%70) 5,5 ila 7,0 arasında değerler bulundu; bu aralık ideal olarak kabul
edildi ve cildin pH'ına yakın olduğu gözlendi. Örneklerin %13’u bu seviyenin altında değerler
gösterdi ve beş örneğin pH’sı 7,0 üzerinde olduğu görülmüştür.
xii
Mendil içeriğindeki hedef analitlerin belirlenmesinde en kritik alanlardan biri her bir
elyaf içerikli bu ürünlerin ne kadar sıvı hapsettiği diğeri elde edilen sıvı içeriğin içindeki toksik
bileşenlere uygulanan ekstraksiyonun verimliliğidir. GC-MS ile iki farklı sıcaklık programı
optimize edilerek yapılan analizlerde, en uygun olanın 31.50 dk analiz süresine sahip yöntem
olduğu belirlenmiştir. Tanımlanan koşullar altında, 2-phenoxyethanol’ün alıkonma zamanı (rt)
9.86 + 0,1 olarak belirlenirken, 4-tert-Butylcyclohexyl acetate için rt, 11.91 + 0,1 dakika olarak
belirlenmiştir.
Tüm örnekler içinde 2-phenoxyethanol bileşiği bulunan ürün sayısı 17 (%56) olup,
belirlenen konsantrasyon en düşük 5.0 ug/mL ve en yüksek 23.80 ug/mL olarak belirlenmiştir.
En yüksek yoğunluklu 2-phenoxyethanol içeriği kadın hijyen ürünlerinde ikinci yoğun ürün
de bebek ürünlerine özel olduğu görülmüştür.
Ayrıca dünyada ilk defa 4-tert-buthylcyclohexylacetate bileşiği ıslak mendil
ürünlerinde belirlenmiştir. Toplam 30 üründe sadece 3 üründe 4-tert-buthylcyclohexylacetate
bileşiği belirlenirken, ikisinin genel hijyen kullanımını temsil eden üründe birinin ise ulaşım
sektörünü temsil eden üründe belirlenmiştir.
Bu çalışma ülkemizde, ilk defa bir biyosidal ürün olan ıslak mendillerde insan sağlığı
için önemli olan iki önemli bileşenin, 2-phenoxyethanol (kantitatif) ve 4-tert-Butylcyclohexyl
acetate (kalitatif) analizi için bir GC-MS yöntemi optimize edilmiştir. Yöntemin geçerliliği
kısmi çalışmalarla doğrulanmıştır.