Pulmoner hipertansiyon hastalarında dispne algısının ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Elif Çetin
Danışman: Gülbeyaz Can
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Pulmoner Hipertansiyon hastalarında dispne algısı ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı bir çalışma olarak ve literatüre katkı sağlamak amacıyla tasarlandı. Araştırmanın evrenini İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesinde Göğüs Hastalıkları birimine 01.01.2024-31.05.2024 tarihleri arasında başvuran araştırma kriterlerini karşılayan, yazılı-sözlü onamları alınan toplam 201 Pulmoner Hipertaniyon hastası oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, çalışmaya katılmayı kabul eden bireylerle yüz yüze görüşmeler yoluyla ve yaklaşık 15-20 dakikada toplandı. Hastaların sosyodemografik özelliklerini değerlendirmek için "Hasta Bilgi Formu", dispne algısını değerlendirmek amacıyla "Modified Medical Research Council ( mMRC ) Dispne Skalası", egzersiz kapasitesini belirlemek amacıyla "Altı Dakika Yürüme Testi" (6DYT), yaşam kalitesinin değerlendirmek için "Kardiyovasküler Kısıtlılık ve Semptomlar Profili (CLASP) Ölçeği" ve göğüs hastalığınızın size verdiği sıkıntıyı ve yaşamınıza olan etkisini daha iyi anlamamızı sağlamak için ise "Saint George Solunum Anketi" ( SGRQ ) kullanıldı. Elde edilen veriler, SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı ile analiz edildi. Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 58,32±15,75 olup, çoğunluğunun kadın (%77,1), ev hanımı (%63,2), evli (%64,7) ve ilköğretim mezunu (%51,7) olduğu belirlenmiştir. İleri yaş, kadın cinsiyeti, aile ile yaşama, sigara öyküsü, sık hastane başvuruları, tedavi uygulanması ve solunum cihazı kullanımı gibi faktörlerin dispne düzeyini artırdığı; bu değişkenlerin aynı zamanda yaşam kalitesi üzerinde de anlamlı etkiler oluşturduğu bulunmuştur. CLASP ve SGRQ skorlarının yaş, cinsiyet, gelir, eğitim ve tedaviye erişim gibi sosyodemografik ve klinik değişkenlere göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. mMRC dispne skoru ile SGRQ ve CLASP alt boyutları arasında güçlü pozitif korelasyonlar bulunmuş; dispne düzeyinin artmasının, semptom şiddeti, fiziksel ve sosyal kısıtlılık ile kaygı düzeyini artırdığı görülmüştür. 6DYT ortalama yürüme mesafesi 366,18±129,13 m olarak bulunmuş ve egzersiz sonrası oksijen satürasyonunda anlamlı düşüş, nabız ve kan basıncında artış saptanmıştır. Bu sonuçlar, PH hastalarında egzersiz kapasitesinin azaldığını ve fiziksel aktivitenin solunum ve kardiyovasküler sistem üzerinde önemli etkiler yarattığını göstermektedir.