Yoğun Bakım Hemşirelerinde Yapay Zeka Okuryazarlığının Hasta Merkezli Bakım Yetkinliği Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Vahide Kaya
Danışman: Funda Büyükyılmaz
Özet:
Araştırma, yoğun bakım hemşirelerinin yapay zekâ okuryazarlık ve hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı-ilişki arayıcı tasarımda gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini; İstanbul’da bir eğitim araştırma hastanesinde görev yapmakta olan yoğun bakım hemşireleri, örneklemini ise; evren içerisinde dahil edilme kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 151 hemşire oluşturdu. Araştırmanın verileri, “Hemşire Bilgi Anket Formu”, “Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği (YAPZEKO)” ve “Hasta Merkezli Bakım Yetkinliği Ölçeği (HMBYÖ)” ile yüz yüze görüşülerek toplandı. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edildi.
Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalamasının 27,58±3,25 yıl, %79,5’inin kadın, %67,5’inin bekâr ve %93,4’ünün lisans mezunu olduğu görüldü. Hemşirelerinin mesleki deneyim süresi 4,52±3,07, yoğun bakım ünitesinde çalışma süresi 3,39±2,58, bulunulan kurumda çalışma süresi 3,19±2,74 yıldır. Hemşirelerin öz bildirimlerine dayalı olarak belirlenen bilgi teknolojileri araçları kullanma beceri skoru ortalaması 6.84±1.63 (10 üzerinden) ve sağlık bakım teknolojilerini kullanma beceri skoru ortalaması 8.15±1.53 (10 üzerinden)’tür. Hemşirelerin, lisans eğitimi süresinde teknoloji ile ilgili sağlık alanına yönelik eğitim alma oranının %45,7, mezuniyet sonrası bu alana yönelik ders/kurs alma oranının ise %2,6 olduğu saptandı. Hemşirelerin YAPZEKO ortalama puanı 3,96±0,37 (yüksek düzey), ve HMBYÖ ortalama puanı 4,26±0,36 (yüksek düzey) olarak belirlendi ve aralarında pozitif yönde çok ileri düzeyde anlamlı korelasyon görüldü (p<0,001). Hemşirelerde erkek cinsiyet, bilgi teknoloji araçları kullanma beceri skoru, sağlık bakım teknolojilerini kullanma beceri skoru ve eğitim sürecinde sağlık alanına yönelik teknoloji ile ilgili ders alma durumunun YZ okuryazarlığı üzerinde; yaş, medeni durum, mesleki deneyim, mezuniyet sonrası sağlık alanına yönelik teknoloji ile ilgili ders/kurs alma durumunun ise HMB yetkinliği üzerinde etkili olduğu saptandı. Bu sonuçlar, dijital dönüşüm sürecindeki hemşirelik mesleğinde YZ okuryazarlığının sadece teknik bir beceri değil, HMB yetkinliğini güçlendiren önemli bir bileşen olduğunu ortaya koyarak, hemşirelik müfredatları ve profesyonel gelişim programlarında dijital yetkinliklerin birey merkezli bakım değerleriyle entegre edilmesi gerekliliğini ortaya koyması açısından literatüre katkı sağlamıştır.