Yangın Sonrası Doğal Gençleşen Genç Kızılçam Meşcerelerinin Toprak Üstü Biyokütle ve Karbon Depolama Kapasitelerinin Belirlenmesi: Antalya-Gazipaşa Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Orman Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ahmet ASLAN
Danışman: Emrah Özdemir
Özet:Bu çalışmada yangın sonrası doğal gençleştirme ile alana gelen genç kızılçam meşcerelerin biyokütle ve karbon depolama kapasitelerinin belirlenerek, yangın öncesinde alanda bulunan meşcere ile karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Antalya-Gazipaşa Orman İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yayılış gösteren ve 2013 yılında meydanan gelen orman yangını sonrası doğal gençleştirme ile oluşturulan 177,3 ha büyüklüğündeki genç kızılçam meşcereleri çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu amaçla 10m x10m büyüklüğünde 20 adet örnek alan ve bu alanlardan farklı dip çap ve boy değerlerine sahip toplam 40 adet örnek ağaç yıkıcı örnekleme ile örneklenmiştir. Ağaç bileşenlerinin biyokütle ve karbon miktarları iki yöntem ile tahmin edilmiştir. Doğrudan yöntemde her bileşen için ağaç değişkenlerinin (dip çap, ağaç boyu) bir fonksiyonu olarak oluşturulan regresyon modellerinden biyokütle ve karbon miktarları tahmin edilmiştir. Tüm bileşenler için geliştirilen biyokütle ve karbon modelleri %86 ile %98 arasında değişen belirtme katsayısı (R2) ve %11,5 ile %25 arasında değişen ortalama mutlak hata oranı (OMH) ile tahminde bulunmuşlardır. Dolaylı yöntemde öncelikle ağaç bileşenlerinin toplam biyokütleye katılım oranları multinomial lojisitik regresyon analizi ile modellenmiş, daha sonra tahmin edilen oranlar kullanılarak bileşenlerin biyokütle miktarları hesaplanmıştır. Bileşenlerin karbon miktarları ise dolaylı yöntemde elde edilen biyokütle değerleri, karbon analizi ile belirlenen ortalama karbon içerikleri ile çarpılarak hesaplanmıştır. İki yöntemle tahmin edilen biyokütle ve karbon değerleri kabuk bileşeni dışındaki tüm bileşenlerde farklı bulunmuş, dolaylı yöntemin ölçülen değerlere daha yakın tahminlerde bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle dolaylı yöntem kullanılarak genç kızılçam meşcerelerinin ortalama 3,82 t/ha ibre, 4,14 t/ha dal, 1,48 t/ha kabuk, 3,90 t/ha gövde ve 13,34 t/ha toplam toprak üstü biyokütlesine sahip olduğu görülmüştür. Aynı yönteme göre, genç kızılçam meşcerelerinde ortalama, 2 t/ha ibrede, 2,06 t/ha dalda, 0,78 t/ha kabukta, 2,04 t/ha gövdede ve 6,88 t/ha toplam toprak üstünde karbon depolanmıştır. Yangın sonrasında alandan çıkarılan dikili gövde hacminden yararlanılarak olgun meşcerenin biyokütle ve karbon depolama miktarı hesaplanmıştır. Genç meşcrenin 6-7 sene gibi kısa bir sürede yangın öncesindeki olgun kızılçam meşceresinin sahip olduğu biyokütle ve karbon miktarının %10'nu geri kazandığı sonucuna ulaşılmıştır.