Epilepsi hastalarında fiziksel aktivitenin nöbet korkusu, nöbet sıklığı, stigma ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sena Yener
Danışman: Zeliha Tülek
Özet:Amaç: Epilepsi hastalarının fiziksel aktivitenin nöbeti tetikleyeceği yönündeki yanlış inançlar, nöbete bağlı yaralanma korkusu vb nedenlerle fiziksel aktiviteden kaçınabildikleri ve sedanter bir yaşam sürdükleri bildirilmektedir. Bu çalışmanın amacı epilepsi hastalarında fiziksel aktivite düzeyini değerlendirmek ve fiziksel aktivitenin nöbet korkusu, nöbet sıklığı, stigma ve yaşam kalitesi ile ilişkisini incelemektir. Yöntem: Tanımlayıcı tipte planlanmış olan bu araştırma Göztepe Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Nöroloji Kliniği Epilepsi Polikliniğinde Aralık 2024 – Şubat 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Rutin poliklinik kontrolüne gelen hastalara Hasta Bilgi Formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (Kısa Form), Epilepsi Hastalarında Hastalıkla İlişkili Korku Ölçeği, Epilepside Stigma Ölçeği ve Epilepsi Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Çalışma %48,3'ü (n=58) kadın ve %51,7'si (n=62) erkek olmak üzere toplam 120 epilepsi hastası ile yapılmıştır. Hastaların yaş ortalaması 37,52±9,67'dir (18-62). Yarıdan fazlası (%59,2, n=71) evlidir, %58,3'ünün (n=70) çocuğu vardır. Katılımcıların %13,4`ü (n=16) ortaokul veya daha düşük eğitimli, %41,7'si (n=50) lise, %45'i (n=54) üniversite mezunu olup %41,7'si (n=50) çalışmaktadır. Hastaların epilepsiye ilişkin özellikleri incelendiğinde, tanı süresi ortalama 14,46±7,91 (1,5-35) yıldır. Hastaların %29,2'sinde (n=35) ailede epilepsi öyküsü bulunmaktadır. Hastaların %50,8'i (n=61) ayda birden fazla nöbet geçirmektedir. Üçte biri (%35,8, n=43) nöbet sırasında zarar gördüğünü belirtmiştir. Hastaların %90'ı (n=108) antiepileptik ilaç kullanmaktadır. Katılımcıların %15'inin (n=18) epilepsi dışı bir hastalığı bulunmaktadır. Katılımcıların %28,3'ü (n=34) epilepsinin fiziksel aktiviteye engel olduğunu belirtirken %29,2'si (n=35) fiziksel aktivitenin nöbetleri artıracağını düşünmektedir. Hastaların %56,7'si (n=68) inaktif, %32,5'i (n=39) minimal aktif ve %10,8'i (n=13) çok aktif bulunmuştur. Fizik aktivite düzeyi ile yaşam kalitesinin bazı boyutları ve stigmaya direnç ilişkili bulunmuştur. Fiziksel aktivitenin nöbeti tetiklediğini düşünenlerin stigma puanı yüksek, nöbet korkusu fazla ve yaşam kalitesi daha kötü bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamız, epilepsili hastaların fiziksel aktiviteden kaçındıklarını ortaya koymuştur. Fiziksel egzersizin yapılan çalışmalarla epilepsi hastaları üzerine yararları kanıtlanmıştır. Epilepsi hastalarının fizyolojik, psikolojik ve sosyal yönden iyi olmaları için kendilerine uygun fiziksel aktiviteye teşvik edilmeleri önerilir. Anahtar kelimeler: Epilepsi, fiziksel aktivite, stigma, hastalık ilişkili korku, yaşam kalitesi