Dijital Okuma Ortam Tasarımının İlkokul Öğrencilerinin Okuma Becerilerine Etkisinin İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİME CİHAN
Danışman: Muhammet Baştuğ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, okuma becerilerini geliştirmeye yönelik etkileşimli etkinlikler içeren bir dijital okuma ortamının tasarımı ve etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada dijital okuma ortamının geliştirilmesi amacıyla tasarım tabanlı araştırma yönteminden yararlanılmıştır. İlk aşamada akıcı okuma becerilerini geliştirmeye yönelik tekniklerin yer aldığı oyunlaştırma içeren etkinlikler hazırlanmıştır. Hazırlanan etkinlikler dijital ortama aktarılarak Dijital Okuma Programı (DOP) adı verilen bir okuma ortamının ön tasarımı ortaya çıkmıştır. Ön tasarımı yapılan programın iyileştirilmesi amacıyla uygulama çalışmaları bir devlet ilkokulunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları, bu okulun üçüncü sınıfına devam öğrenciler arasından ölçüt örnekleme ve kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmaya katılmak üzere okuma becerileri orta-alt seviye olan 30 öğrenci seçilmiş, bu öğrenciler ile tesadüfi olarak 10'ar kişilik üç grup oluşturulmuştur. İlk gruptaki öğrenciler (dijital okuma grubu) tabletler üzerinden ön tasarımı yapılan DOP uygulamasına katılırken, ikinci gruptaki öğrenciler (kâğıt okuma grubu) DOP'ta yer alan etkinlikleri kâğıt üzerinden uygulamışlardır. Üçüncü gruptaki öğrencilere (kontrol grubu) ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. DOP'un ön tasarımı 12 hafta, okul ortamında uygulama (iyileştirilmesi) süreci 16 hafta olmak üzere araştırma toplam 28 hafta sürmüştür. Araştırmada nitel ve nicel veri toplama araçları birlikte kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında doğru okuma testi, okuma hızı testi, prozodik okuma testi, okuduğunu anlama testi, yarı yapılandırılmış görüşme formları, odak grup görüşmesi, öğrenci kontrol listeleri ve araştırma günlüğünden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizinde bir istatistiksel paket programı, nitel verilerde içerik analizi kullanılmıştır. Bu amaçla nicel verilerin analizi Kruskal Wallis, Wilcoxon, Mann Whitney-U testleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre dijital okuma grubundaki öğrencilerin prozodik okuma becerisi son test puanları kontrol grubuna göre anlamlı biçimde yüksek bulunmuştur. Okuduğunu anlama becerisi puanları bakımından dijital okuma ve kâğıt okuma grubunda yer alan öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında son test lehine anlamlı fark bulunmuştur. Dijital okuma, kâğıt okuma ve kontrol grubundaki öğrencilerin okuma hızları ön test ve son test sonuçlarına göre son test lehine anlamlı şekilde artmıştır. Dijital okuma ve kâğıt okuma grubundaki öğrencilere yapılan müdahalenin okuma hatalarının azaltılması konusunda etkili olmadığı görülmüştür. DOP, öğrenciler tarafından eğlenceli ve okuma becerilerini geliştirme konusunda faydalı olarak tanımlanmıştır. Benzer biçimde DOP, velilere göre ilgi çekici ve okuma becerilerinin geliştirilmesi konusunda etkili bir okuma ortamı sunmuştur. Yapılan uygulama kâğıt okuma grubundaki öğrenciler tarafından okuma becerilerinin geliştirilmesi konusunda faydalı bulunmuştur. Ancak kâğıt okuma grubundaki öğrencilerin katılım motivasyonlarının dijital okuma grubu kadar yüksek olmadığı görülmüştür. Kısaca DOP'un, kâğıt üzerinde gerçekleşen müdahale çalışması ile kıyaslandığında okuma becerilerini geliştirirken öğrencilerin yüksek motivasyon ile katıldıkları bir okuma ortamı olduğu görülmüştür. Çalışmanın sonunda araştırmacı ve eğitimcilere yönelik önerilere yer verilmiştir.