Kamu İnşaat Projelerinde Oluşan İhtilafların Yargı Kararları Çerçevesinde İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, --, --, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mahmut Sarı
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BARIŞ SAYIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnşaat sektörünün ülke ekonomisindeki payı giderek büyümektedir. Büyüme, proje yönetiminin tüm süreçlerinde oluşabilecek ihtilafları beraberinde getirmektedir. Kamu ve özel sektörün bu büyümedeki payları dikkate alındığında kamu inşaat projelerinin ayrıca sosyal devlet anlayışının gereği bir misyona sahip olduğu gözükmektedir. Bu durumun bir sonucu olarak kalkınma politikalarının üretim aracı olan kamu inşaat projelerinin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Kamu inşaat projelerinin planlanan maliyet, süre ve kalite ölçütlerine uygun olarak gerçekleştirilmesiyle öncelikle kamu yararı sağlanmakta, kamu kaynakları israfa izin verilmeyecek şekilde doğru kullanılmakta ve yatırım gerçekleştirilebilmektedir. Kamu inşaat projelerinin herhangi bir sürecinde meydana gelen ihtilaf doğru ve ivedi bir şekilde çözülemediği takdirde sürecin uzamasına neden olmaktadır. Bu nedenle yatırımın gerçekleşmesi sekteye uğratmakta, toplam maliyet, süre ve kalite değişkenlik göstermekte ve tarafları maddi ve manevi zararlara uğratmaktadır. Sürecin uzamasının yanı sıra ihtilafın yargı makamları tarafından teknik ölçütlere uygun olarak değerlendirilememesi projeyi ve tarafları olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışma kapsamında kamu inşaat projelerinde meydana gelen ihtilafların tespitinde Yüksek Fen Kurulu heyeti ve nihai çözüm makamı olan Yargıtay'ın kamu inşaat projeleri hakkında verdiği kararlar incelenmiştir. İncelemenin sonucunda ihtilaflar altı başlık altında toplanmıştır. Ülkemizde kamunun taraf olduğu inşaat projelerinde yaşanan ihtilafların çözümünde resmi yargı kullanılmaktadır. Resmi yargı sürecinin uzun olmasından dolayı yüklenici maddi kayıplar yaşamakta, yatırım sahibi idare ise, kamu yararına olan yatırımı gerçekleştirememektedir. Yerel mahkeme kararlarının %97'sinin Yargıtay tarafından eksik inceleme ve hatalı değerlendirmelerden dolayı bozulduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle ihtilaf çözümüne yönelik mevzuat ve şartnamede köklü değişikliklerin yapılması gerekmektedir. Yapılacak değişikliklerin doğru ve etkili olabilmesi için dünyadaki yapım işlerinin %30'unda kullanılan FIDIC standart sözleşmelerinin ihtilaf çözüm prosedürü incelenmiştir. Yapım işlerine yönelik standart sözleşmeyi içeren en son 2017 yılında güncellenen FIDIC Kırmızı Kitap'ta tarafların ihtilafı resmi yargıya taşımadan önce başvuru yapabilecekleri bağımsız, alanında uzman ve tecrübeli bir mühendis, İhtilafı Giderme/Önleme Heyeti ve tahkim yolunun varlığı dikkat çekmektedir. Yapım İşleri Genel Şartnamesinde risk dağılımının adilane olmaması, yüklenicinin hak taleplerini iletememesi, resmi yargının dışında çözüm yolunun olmayışı ve şartname hükümlerinin çoğunluğunun idare lehine olması gibi temel konular ihtilafın çözümü önündeki engellerdir. Sunulan çalışma kapsamında; tespit edilen ihtilaf nedenleri incelenerek ihtilafın oluşmasını engelleyecek ve oluşması halinde ise resmi yargı yoluna kıyasla daha az maliyetli ve sürede çözülmesini sağlayacak çözüm önerileri sunulmuştur.