Postpartum depresyon ile emzirme özyeterliliği ilişkisinde annelerin bebek bakımına yönelik obsesif ve kompulsif davranışlarının aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUKİYE DUMAN
Danışman: Hüsniye Dinç Kaya
Özet:Bu çalışma primipar annelerde postpartum depresyon ile emzirme özyeterliliği ilişkisinde annelerin bebek bakımına yönelik obsesif ve kompulsif davranışlarının aracı rolünü belirlemek amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapıldı. Çalışmanın örneklemini doğum sonu 2-8. haftalar arasında olan ve Avcılar İlçe Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı aile sağlığı merkezlerinde doğum sonu takibi yapılan 256 primipar anneler oluşturdu. Çalışma verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Edinburgh Doğum Sonu Depresyon Ölçeği (EPDÖ)", "Emzirme Özyeterlilik Ölçeği- Kısa Formu (EÖYÖ-KF)" ve "Doğum Sonrası Dönemde Annelerin Bebek Bakımına Yönelik Obsesif ve Kompulsif Davranışları Ölçeği (OKDÖ)" ile toplandı. Çalışma sonucunda annelerin EPDÖ puan ortalaması 10,16±5,75, EÖYÖ-KF puan ortalaması 53,04±8,26 ve OKDÖ puan ortalaması 24,39±7,53 olarak hesaplandı. Çalışmaya katılan annelerin %34'ü postpartum depresyon açısından riskli grupta yer aldı. EPDÖ ile EÖYÖ-KF arasında negatif yönde korelasyon görüldü (r=-0,400; p<0,001). Annelerin depresif belirtileri arttıkça emzirme özyeterlilikleri azalmıştır. EPDÖ ile OKDÖ arasında ise pozitif yönde korelasyon görüldü (r=0,361; p<0,001). Annelerin depresif belirtileri arttıkça bebek bakımına yönelik obsesif kompulsif davranışları artmıştır. EÖYÖ-KF ile OKDÖ arasında ise negatif yönde korelasyon görüldü (r=-0,134; p<0,001). Annelerin emzirme özyeterlilikleri arttıkça bebek bakımına yönelik obsesif kompulsif davranışları azalmıştır. Çalışmada yapılan aracı rol analizine postpartum depresyon ile emzirme özyeterliliği ilişkisinde annelerin bebek bakımına yönelik obsesif ve kompulsif davranışların aracı rolü olmadığı, annelerin bebek bakımına yönelik obsesif ve kompulsif davranışlar ile emzirme özyeterliliği ilişkisinde postpartum depresyonun tam aracılık rolü olduğu bulundu (ß=0,013, p=0,846; ß=0,580 p=0,000). Sonuç olarak, annelerin bebek bakımına yönelik obsesif kompulsif davranışları ile emzirme özyeterliliği arasındaki ilişki postpartum depresyon ile açıklanabilir. Annelerin bebek bakımına yönelik obsesif kompulsif davranışlarının artması postpartum depresyonu arttıracak ve emzirme özyeterliliğini olumsuz etkileyecektir. Annelerin bebek bakımına yönelik obsesif kompulsif davranışlarının emzirme özyeterliliği üzerindeki etkisini azaltmak için primipar anneler doğum sonu dönemde postpartum depresyon belirtileri açısından yakın takip edilmelidir. Ayrıca gebelik döneminde annelere bebek bakımı ile ilgili eğitimler verilmesi annelerin bebek bakımı ile ilgili endişelerinin azalmasını sağlayabilir.