Yalova Merkez İlçe ve Yakın Çevresi Biyotoplarının Haritalanması ve Mekansal Planlamaya Yönelik Stratejilerin Geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Merve Tanfer
Danışman: Şerife Doğanay Yener
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentleşme baskısının yoğunlaştığı alanlarda biyolojik çeşitliliğin korunması, doğal ve kentsel peyzaj bileşenlerinin ekolojik özelliklerinin birlikte değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda biyotop haritalama, farklı arazi kullanım türlerinin ekolojik niteliğini mekânsal düzeyde ortaya koyarak planlama süreçleri için önemli bir veri altyapısı sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Yalova Merkez İlçe ve yakın çevresinde yer alan doğal ve kentsel alanlardaki biyotopları tanımlamak, mekânsal dağılımlarını ve ekolojik değerlerini belirlemek ve bu verilerin mevcut mekânsal planlama kararlarıyla ilişkisini irdelemektir. Çalışma kapsamında, biyotop temelli verilerin planlama süreçlerine entegrasyon potansiyelini ortaya koymayı hedeflenmiştir. Araştırma alanı; ormanlar, tarım alanları, sulak alanlar, kıyı sistemleri ve yoğun kentsel kullanımların bir arada bulunduğu Yalova Merkez İlçe ve çevresini kapsamaktadır. Çalışmada CORINE ve EUNIS habitat sınıflandırma sistemleri esas alınmış; CBS tabanlı analizler sonucunda, arazi çalışmaları ve vejetasyon analizleri şeklinde yürütülmüştür. Biyotoplar ana ve alt tipler düzeyinde sınıflandırılmış, biyotopların kendini yenileme yeteneği çok ölçütlü bir değerlendirme yöntemiyle hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda çalışma alanında 11 ana biyotop ve 25 alt biyotop tipi tespit edilmiştir. Doğal biyotoplar yüksek ekolojik kendini yenileme yeteneği ile öne çıkarken; sanayi alanları ve yoğun yapılaşmış kentsel alanlar düşük biyotop kendini yenileme yeteneği göstermiştir. Bununla birlikte, parklar, mezarlıklar ve yol ağaçlandırmaları gibi kentsel biyotopların önemli ölçüde tür çeşitliliği ve ekolojik işlev barındırdığı belirlenmiştir. Kentleşme baskısının özellikle Merkez İlçe, Çiftlikköy ve Altınova çevresinde biyotop sürekliliğini azalttığı ve habitat parçalanmasını arttırdığı saptanmıştır. Çalışma, biyotop haritalama ve biyotopların kendini yenileme yeteneğinin değerlendirilmesinin, mekânsal planlama kararlarının ekolojik temelde güçlendirilmesi için etkili bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, biyotop verilerinin planlama süreçlerine sistematik olarak dahil edilmesinin sürdürülebilir mekânsal gelişim açısından kritik önem taşıdığını göstermektedir.