Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aynur Islamova
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehmet Seven
Eş Danışman: Deniz Ağırbaşlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İSLAMOVA A. Astrosit Disfonksiyonunda Rol Alan S100B ve GFAP Genlerinin Otizm ile İlişkisinin Araştırılması, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Tıbbi Genetik Anabilim Dalı. Uzmanlık Tezi. İstanbul. 2022. Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), belirtileri erken çocukluk döneminde ortaya çıkan, genellikle etkilerini ömür boyu sürdüren, bireylerin sosyal etkileşim ve iletişim kurma becerilerini olumsuz yönde etkileyen, sınırlı ilgi ve tekrarlanan davranışlara neden olan nöro-gelişimsel bir bozukluktur. Bu çalışmada, astrosit gelişimi belirteçleri olan S100B ve GFAP genlerin ifadeleri ve protein serum düzeyleri OSB tanısı almış hastalar ve annelerinde çalışılarak kontrol grubuyla karşılaştırılmış ve bu belirteçlerin OSB ile ilişkisi araştırılmış, hastalığın prenatal ve postnatal tanı ve takibine katkı sağlaması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya OSB tanısı konulmuş 32 çocuk ve anneleri ile 34 sağlıklı çocuk ve anneleri dahil edildi. Çalışmamızda ilk kez hasta ve kontrol grubunda S100B ve GFAP gen ifadeleri RT-PCR yöntemi ile çalışıldı. Ayrıca otizmli çocuklar ve anneleri ile kontrol grubu çocuk ve anneleri ELISA yöntemi ile bu genlerin kodladığı proteinlerin serum düzeyleri belirlenerek birbirleriyle karşılaştırıldı. Bulgular: Hasta ve kontrol grupları karşılaştırıldığında S100B gen ifadesi (0.43(1.3), 0.51(1.5) p=0.42) ve S100B serum protein düzeyleri (1.1±0.9, 1.5±1.3 p=0.2) için istatiskisel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Hasta grubundaki çocuklarda kontrol grubuna göre GFAP gen ifadesi istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (0.75(5.6); 1.85(11.9);p=0.07). Ancak hasta ve kontrol grupları karşılaştırıldığında hasta grubunda (292±30; 260±25.6 (pg/ml), p=0.0001) ve OSB tanısıyla izlenen çocukarın annelerinde (294.1±46.8; 264.6±17.3 (pg/ml);p= 0.002) GFAP düzeyleri kontrollere göre istatisksel anlamlı olarak yüksek bulundu. S100B protein serum düzeyleri için sırasıyla hasta ve kontrollerde çocuklar ve anneler arasında korelasyon bulunurken (r=0.52, p=0.002, r=0.54, p=0.003), GFAP serum protein düzeyleri için bu korelasyon sadece kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlıydı (r=0.44, p=0.018). Ayrıca Otizm tanı yaşı ile GFAP serum düzeyleri arasında pozitif korelasyon bulundu (p=0,04). Sonuç: Çalışmamızda GFAP serum düzeyleri otizm tanısı almış çocuklarda kontrollere göre istatistiksel anlamlı olarak yüksek tespit edilmiştir. Otizm tanısı almış çocukların annelerinde de kontrollere göre GFAP düzeyinin yüksekliği bu proteinin erken tanıda OSB için biobelirteç adayı olabileceği, bu çalışmanın GFAP'ın moleküler mekanizması ile ilgili yeni fonksiyonel çalışmalara ve popülasyon çalışmalarına öncü olabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: GFAP, S100B, Otizm, Nöroplastisite, ELISA