SARAY VE VİZE BÖLGESİ KÖMÜR VE URANYUM İÇERİKLİ İSTİFİN SEDİMANTOLOJİSİ


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kaan Can Çelikkurt

Danışman: Yakup Çelik

Özet:

Çalışma, Trakya Havzası kuzeyinde yer alan az sayıdaki kömür damarlarının depolanma ortamlarını oluşturan çökellerin, stratigrafik konumları ve birbirleri ile olan ilişkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Bu amaç kapsamında sedimantolojik çalışmalar gözlemlerimizin temelini oluşturmaktadır.

Kömür içerikli çökellerin öneminin yanı sıra çevre kayaçların da son derece önemli oldukları ortaya konmuştur. Dahası, kömür içerikli istiflerin çevre kayaçları ile olan mekânsal ilişkileri ve yeri, kömürlü istiflere verilen değeri daha da artırmaktadır.

İnceleme yapılan alanın genişliği göz önüne alındığında kuzeyde Pınarhisar, güneyde Cevizköy, doğuda Vize ve güneydoğuda Edirköy sınırlarını oluşturan dörtgen içerisinde çalışmalar yoğunlaştırılmıştır. Başlıca üç farklı kömür işletme sahasını kapsayan saha gözlemleri, farklı bölgelerde incelenen sondaj karotları ile birleştirilerek yorumlanmıştır.

Bulgular hem saha hem de laboratuvar çalışmaları sonucunda toplu olarak değerlendirildi. Çalışmalar sırasında alınan birçok örnekten toplam olarak 138 adet örnek incelenmiştir. İncelenen örnekler 24 adet XRD, 46 adet ince kesit, 16 adet kömür kısa analizleridir. Saha çalışmaları sırasında biri kömür damarlarını belirlemek için hazırlanan kesit dışında ayrıca toplam 3 adet sedimantolojik ölçülü kesit oluşturuldu. 17 adet kuyu verisi bir arada değerlendirilerek, 3-boyutlu modellemeler oluşturuldu. Tektonik yapı, kömür damarı gidişleri, sedimantolojik ilişkileri de belirlemek amacıyla 2-boyutlu kesitler hazırlanmıştır. Belirlenen litolojiler sondajlara uyarlanarak bir sonuç elde edilmeye çalışılmıştır.

Süloğlu Formasyonu üst seviyelerinde bulunan kumtaşlarının ayrı bir Üye adı altında adlandırılması uygundur. Üye ağırlıklı olarak menderesli akarsu çökelleri baskın litofasiyesler içerir. Edirköy Üyesi; teknemsi çapraz tabakalanmalı kumtaşlarının tekrarlı halde gözlenmesi sebebiyle Süloğlu Formasyonu taban seviyelerinden farklılaşır. Büyük ve yanal devamlılığı yüksek kanal kompleksleri delta gelişimine neden olmuştur. Fakat, üyenin ayırtlanmasında esas olarak litolojik farklılıklar ön planda tutulmuştur.

Sonuç olarak, farklı seviyelerde Gilbert tip tabakalanmaları işaret eden alınsetlerinin varlığı delta düzlüğünde oluşan sığ göl deltalarının doldurulmasını işaret etmektedir. Oluşturulan fasiyes toplulukları hem Süloğlu Formasyonu hem de Edirköy Üyesi için benzerdir. Menderesli akarsu çökellerinin düşeyde istiflendiği anlaşılmaktadır. Kömür ve uranyum içerikli Süloğlu Formasyonu içerisinde belirlenmiş fasiyeslere göre; dağıtım kanalları, terkedilmiş kanallar, taşkın düzlüğü, nokta barı, delta alınsetleri ve sığ göl veya su gibi fasiyes toplulukları oluşturulmuştur.