Kanser hastalarında kemoterapi ilişkili yorgunluğun yönetiminde yürümenin etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gamze Tokdemir
Danışman: Gülbeyaz Can
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, kanser hastalarında kemoterapi ilişkili yorgunluğun yönetiminde yürümenin etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı tasarımla yapılan araştırmanın örneklemini İstanbul'da bulunan bir Üniversitesi Hastanesi'nin ayaktan kemoterapi polikliniğinde tedavi gören 92 hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında Hasta Takip Formu, Piper Yorgunluk Ölçeği (Piper Fatigue Scale), Nightingale Semptom Değerlendirme Ölçeği (N-SDÖ), Amerika Onkoloji Hemşireleri Derneği Görsel Yorgunluk Ölçeği ve Pedometre Sonuç Takip Formu kullanıldı. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, parametrik ve parametrik olmayan testler, Pearson korelasyon analizi ve lineer regresyon analizi kullanıldı. Hastalar ile ilk görüşüldüğünde veri toplama formları dolduruldu, pedometre verildi ve pedometre kullanımı açıklandı. Günlük adım sayısı takibi için pedometre takip formları ve yorgunluk takibi için görsel yorgunluk ölçeği verildi. Hastalar 2 ay süre ile takip edildi. İlk ay haftada bir, 2. Ay ise 15 günde bir hastalar telefon ile aranarak adım sayıları öğrenilip daha çok adım atmaları için teşvik edildi. Bu süre içerisinde hastalar pedometre takip formu ve görsel yorgunluk ölçeklerini doldurmaya devam etti. 2 ayın sonunda hastalardan takip formları teslim alındı. Çalışma grubunu yaş ortalaması 45,00±10,00 olan, çoğu kadın (%77,2), evli (%76,1), çalışmayan (%45,7), meme kanseri tanısı (%47,8) ile tedavi gören ve ortalama tanı süresi 4,32±3,69 olan hastalar oluşturdu. Hastaların %72,8'i ev içerisindeki ve %55,4'ü ev dışındaki işleri kendisinin yaptığını bildirdi. Hastaların yorgunluk düzeyi 5,05±1,92 ile orta düzeydeydi ve yorgunluğa bağlı en fazla etkilenen alt boyut 7,00±1,89 ile "Duygulanım" alt boyutuydu. Ortalama 17,79±22,06 ay yorgunluk ile baş etmeye çalışan hastaların %66,3'ü yorgunluğunun temel nedeninin tedavi olduğunu ve %56,8'i dinlenme ile geçtiğini bildirdi. Hastaların 1. ay ve 2. ay görüşmede kemoterapi ilişkili fiziksel, psikolojik semptomların artması ile yorgunluk düzeyinin arttığı saptandı (p<0,05). 1.ay ve 2. ay görüşmede yaşlılarda, kadınlarda, ev içindeki ve dışındaki rutin işleri kendisi yapan hastalarda, yorgunluğu ara sıra yaşayanlarda yürüyüş ile 1.ay ve 2. ay görüşmede yorgunluk düzeyinin kademeli olarak azalmanın ve ayrıca yürüyüş sırasında adım sayısı arttıkça, yorgunluk puanın da azaldığı ve elde edilen sonuçların istatistiksel açıdan anlamlı olduğu saptandı (p<0,05). Sonuç olarak; kanser hastalarında kemoterapi ilişkili yorgunluğun yönetiminde yürüyüşün etkisi olduğu belirlendi.