Antidiyabetik İlaç Etken Madde Adsorpsiyonunda Kullanılabilecek Nano-Metal Oksitlerin Sentezi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hazan KARADUMAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İsmail İnci
Eş Danışman: Nilay Baylan Gülsoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diyabet, insülin hormonlarının yokluğu ya da eksik çalışması durumunda ortaya çıkan metabolik bir hastalıktır. Dünya genelinde yaklaşık 387 milyon insanın diyabet hastası olduğu bilinmekle beraber bu hastalığın tedavisinde kullanılan en etkin ve önemli ilaç etken maddelerinin başında metformin gelmektedir. Metformin, suda iyi çözünmesi, diyabet tedavisinde olumlu sonuçlar vermesi sebebiyle tedavide kullanılan en yaygın ilaç etken maddelerdendir. Ancak, insan vücudunda %52'si çözünmeden idrar ile dışarı atıldığından sudaki en yaygın farmasötik kirleticilerin de başında gelmektedir. Bu kirleticilerin suya karışması ekosistemi, toplum ve çevre sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu tez çalışmasının konu başlıklarından olan nano metal oksitler de günümüzde hızlı gelişmekte ve farklı kullanım alanları ile ilgi ve merak uyandırmaktadır. Geniş gözenekli yapıları, çok küçük boyutlarda olmaları, fiziksel ve kimyasal özellikleri çalışma, araştırma ve inceleme için artan bir ilgi ile karşılanmaktadır. Bu tez çalışmasında, 2A grubundan kalsiyum oksit (CaO), 3A grubundan alüminyum oksit (Al2O3), 4A grubundan kalay oksit (SnO2) nano-metal oksitleri sentezlenmiştir. Sulu çözeltilerinden antidiyabetik ilaç etken madde metformini uzaklaştırmak için ayırma işlemleri içinde en kolay, düşük maliyetli, yüksek verim almamızı sağlayacak olan adsorpsiyon yöntemi kullanılmıştır. Tez çalışmasında, sentezlenmiş olan nano-metal oksitler ile metformin adsorpsiyonu ilaç sektöründeki etkin ve güvenilir sonuçlar sağlaması ile bilinen yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) kullanılarak incelenmiştir. Adsorpsiyona etki eden parametrelerden sıcaklık, başlangıç konsantrasyonu, pH ve adsorban miktarı incelenmiştir. Yapılan çalışmanın bulguları ile adsorpsiyon izotermi, adsorpsiyon kinetiği ve adsorpsiyon termodinamiği uygunlukları değerlendirilmiştir.