Toplumun Sağlık Bakım Gereksinimlerinin Karşılanmasında Yerel Yönetimlerin Katkısına Yönelik Bir Model Önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Laden SERİNSU KONUŞUR
Danışman: Betül Sönmez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Lefkoşa ilçesinde bağlı Değirmenlik bölgesindeki toplumun sağlık bakım gereksinimlerinin, bu bölgede yaşayan halkın, sağlık çalışanlarının ve yerel yöneticilerin görüşleri alınarak belirlenmesi ve belirlenen bu gereksinimler doğrultusunda Değirmenlik Akıncılar Belediyesi tarafından yürütülecek bir model geliştirilmesi ve ön uygulaması yapılarak modelin işleyişinin değerlendirilmesi amaçlandı. Araştırmanın ilk aşaması üç farklı örneklem üzerinde (bölge halkı, sağlık çalışanları ve yerel yöneticiler) gerçekleştirildi. Araştırmanın nicel aşamasının evrenini, Değirmenlik Akıncılar Belediyesi sınırları içerisinde yaşayan olan kişiler (Ntoplam= 11,865). Örneklemini ise burada yaşayan 18 yaş ve üzeri olan 401 kişi (n=401) oluşturdu. Araştırmanın nitel aşamasının evrenini, Değirmenlik Akıncılar Belediyesi sınırları içerinde hizmet veren üç sağlık ocağında çalışan sağlık çalışanları (N=29) ile yerel yöneticiler (N=11), örneklemini ise 7 sağlık çalışanı ve 11 yerel yönetici olarak toplam 18 kişi oluşturdu (n=18). Araştırmanın ikinci aşamasının evrenini, Değirmenlik Akıncılar Belediyesi sınırları içerisinde yaşayan 65 yaş ve üzeri bireyler oluşturdu (N=1,557). Araştırmanın ikinci aşamasının örneklemini "Evde Sağlık Bakımı ve Sosyal Destek Modeli "ne gönüllü olarak başvurup yararlanan altı birey oluşturdu (n=6). Araştırmanın nicel aşamasında, bölge halkının görüşlerinin belirlenmesinde ise, "Sosyal Tanılama Formu" ve "Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL-BREF) kullanıldı. Bu çalışmanın bölge halkına uygulanması 01/12/2021 – 27/02/2022 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın nitel aşamasında bireysel derinlemesine görüşmelerde kullanılmak üzere sağlık çalışanları ve yerel yöneticilerle ile yapılan görüşmeleri yapılandırmak ve görüşmelerini ortaya çıkarmak amacıyla her grup için farklı içerikte hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu-Yerel Yöneticiler" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu- Sağlık Çalışanları" kullanıldı. Görüşmeler, 02/08/2022-20/09/2022 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Belirlenen kodlardan aynı anlam ifade eden cümleler arasında ortak yönler bulunarak tema ve alt temalar oluşturuldu. Araştırmanın nicel aşamasında bölgede gereksinim duyulan hizmetlere ilişkin bulguların %67,6'si evde bakım hizmeti olduğu ve yaşam kalitesi alt boyutları arasında en yüksek ortalamanın sosyal ilişkilerde (0.75±0.17) olduğu ve onu sırasıyla psikolojik sağlık, fiziksel sağlık ve genel sağlığın izlediği belirlendi. Yaşam kalitesini gelir düzeyi ve yaş faktörünün etkilediği bulundu. Nitel aşamada ise yerel yöneticiler ve sağlık çalışanlarının görüşlerinden 3 tema ve 14 alt tema oluşturuldu. Katılımcılar, bölgenin 65 yaş üzeri nüfus popülasyonun çok fazla olduğunu, 65 yaş üzeri nüfusun artmasıyla birlikte bu nüfusa verilecek hizmetlerin geliştirilmesinin önemli hale geldiği ayrıca evde bakım modelinin multidisipliner bir ekiple veya iş birliği içerisinde koordineli olarak yapılması gerektiği ifade edildi. Araştırmanın ikinci aşamasında ilk aşamada belirlenen bölge halkının sağlık gereksinimleri doğrultusunda, yerel yönetimler tarafından yürütülecek "Evde Sağlık Bakımı ve Sosyal Destek Modeli" oluşturuldu. Bireylerin halen hizmetten yararlanmaya devam etmesi nedeniyle, 3 aylık uygulama sonucunda, bireylere verilen hizmetin sonuçlarının ve sağlık düzeylerinin değerlendirilmesi, bireylerin Bakım Bağımlılığı Ölçeği'nden alınan puanlar, sağlık çalışanlarının görüşleri ve memnuniyet puanları üzerinden yapıldı. Toplumun gereksinimleri doğrultusunda geliştirilen, belediyenin sorumluluğunda yürütülecek "Evde Sağlık Bakımı ve Sosyal Destek Modeli"nin örnek bir hizmet modeli olarak 65 yaş ve üzeri bireylerin sağlık düzeylerinin iyileştirilmesi, sunulan sağlık hizmetlerinin daha etkili hale getirilmesi ve bireylerin ve ayrıca ailelerinin refahına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Yerel Yönetim, Sağlık Hizmeti, Evde Bakım, Toplum Sağlığı