Sosyal Bilgiler Dersinde Biyografi Kullanımının Öğrenci Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Uğur Şahin
Danışman: Mehmet Açıkalın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapılan çalışmanın amacı; Sosyal Bilgiler dersi 5.sınıf Bilim, Teknoloji ve Toplum ünitesinin ilgili bilim insanlarının biyografilerinin kullanılarak işlenmesinin öğrenciler üzerindeki yansımalarını ortaya çıkarmak ve aynı zamanda bu çalışmanın öğrenci ve öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesidir. 2018 yılında MEB tarafından açıklanan Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında; Sosyal Bilgiler dersine öğrencilerin ilgilerinin artması ve konuları sevmesine katkı sağlayabilmek adına dersin; efsane, destan, tarihi roman, hikâye, hatıra, gezi yazısı vb. edebi ürünlerle desteklenmesi önerilmiştir. Bahsedilen bu örneklerin yanı sıra biyografiler de Sosyal Bilgiler dersinin öğretimine katkı sağlayabilecek materyaller olarak düşünülmektedir. Bu bağlamda bu araştırmadan elde edilecek verilerin yeni araştırmalara ve Sosyal Bilgiler dersinin biyografi kullanımına uygun ilgili ünitelerinde, ileride 5., 6., 7. ve 8. sınıf düzeylerinde yapılacak olan uygulamalara ışık tutabileceği düşünülmektedir. Kullanılacak biyografilerin öğrencilerin tarihsel empati becerisini ve üst düzey düşünme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olabileceği, öğrencilerin kendilerine rol model alabilecekleri bilim insanları konusunda farkındalık kazanabilecekleri ve Sosyal Bilgiler dersine olan olumlu duygularının artabileceği düşünülmektedir. Bu amaçla araştırmacının kendi çalıştığı okulda 5.sınıf öğrencileriyle yapılmış olan bu çalışma Patton (2018) tarafından geliştirilen nitel araştırma modelinin biçimlendirici uygulama değerlendirmesi deseninde tasarlanmıştır. Araştırma verileri; araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile açık uçlu anket soruları, öğrenci günlükleri ve öğretmen günlüğünden elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre biyografilerle ve biyografilere bağlı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan etkinliklere dayalı olarak işlenen Sosyal Bilgiler öğretim sürecinin; öğrencilerin ilgili ünitedeki konu ve kavramların akılda kalıcılığına, kavrama yetkinliğinin artmasına, bilgi birikimlerinin artmasına katkı sunabileceği ile öğrencilerin öğrenme sürecinden keyif duymalarına ve derse karşı olumlu duygu artışına yardımcı olabileceği bulgusuna ulaşılmıştır. Aynı şekilde Sosyal Bilgiler dersinde biyografi kullanımının öğrencilerin farklı disiplinler arasında ön-öğrenmeleri ile bağlantı kurabilmelerine ve bu sayede bilgi birikimlerinin artabilmesine , derste öğrenilen konu ve kavramları içselleştirebilmelerine yardımcı olabileceği; yapılan etkinlikler aracılığı ile tarihsel empati becerisi ile üst düzey düşünme beceri düzeylerinin geliştirilebileceği ve empati becerisi gibi duyuşsal özelliklerinin geliştirilmesine katkı sunabileceği sonucuna ulaşılmıştır.