İklim Değişikliğinin Ankara Orman Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Bazı Ağaç Türlerinin Yayılışına Etkilerinin Tahmini
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Ergin
Danışman: Doğanay Tolunay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Ankara Orman Bölge Müdürlüğü'ndeki kızılçam (Pinus brutia Ten.), Anadolu karaçamı (Pinus nigra Arnold. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe), sarıçam (Pinus sylvestris L.) ve Kazdağı göknarı (Abies nordmanniana subsp. equi-trojani) ağaç türlerinin potansiyel dağılım alanlarını tespit etmek, RCP4.5, RCP8.5, SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 iklim değişikliği senaryolarına göre 2050 ve 2070 orta yıllarında bu türlerin gelecek potansiyel dağılım alanlarını modellemek ve bu sayede iklim değişikliğinin türlerin yayılışında bir etkiye sahip olup olmayacağı yönünde bir tahmin ortaya koymak için gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda araştırmaya konu türlerin Ankara Orman Bölge Müdürlüğü'ndeki yayılış gösterdiği alanlardan var-yok verileri toplanmıştır. Orman İdaresi ve Planlama Dairesi'nin kullandığı amenajman plan yapım programı içerisinden örnek alanlarda ölçülen ve kaydedilen ağaç türlerine ait veriler çıkartılarak çalışmamızda alınan noktalara ilave var-yok noktaları üretilmiş ve son olarak tüm alanın temsil edilebilmesi amacıyla nokta alınamayan ve plan programında örnek noktası bulunmayan alanlar için yine amenajman planlarının bölmecik katmanından noktalar üretilmiştir. Modelleme aşamasında, ekolojik modelleme çalışmalarında yaygın olarak başvurulan çevresel değişkenler kullanılmıştır. Temin edilen ve üretilen tüm değişkenler korelasyon testine tabi tutulmuş, aralarında yüksek ilişki olan değişkenlerin elenmesiyle modelleme aşamasına geçilmiştir. Modelleme çalışmaları R istatistik platformunda Random Forest (Rassal Orman) algoritması yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Modellemeler kızılçam, karaçam, sarıçam ve göknar türleri için ayrı ayrı yapılmış ve model başarıları ROC eğrisi ile değerlendirilmiştir. Başarılı modellerin elde edilmesini takiben model tüm çalışma alanına uygulanmış ve potansiyel dağılım haritaları üretilmiştir. Daha sonra modellere iklim değişikliği senaryoları uygulanarak gelecek dönem potansiyel yayılış haritaları da elde edilmiştir. Böylece potansiyel yayılışlarda güncel durum ve gelecek dönemler arasında nasıl değişiklikler olabileceği tahmin edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma sonuçlarına göre temsili konsantrasyon rotaları (RCP) ve ortak sosyoekonomik rotalar (SSP) emisyon senaryoları temelinde 21. yüzyılın sonuna kadar kızılçam ve karaçamın dağılım alanları kuzeye ve yüksek rakımlara doğru artış gösterirken, hali hazırda yüksek rakımlarda yayılış gösteren sarıçam ve Kazdağı göknarının ise çalışma alanındaki yüksek rakımlı bölgelerin azlığı sebebiyle dağılım alanlarının daralacağı tahmin edilmektedir. Sürdürülebilir orman yönetimi açısından güncel ve gelecek dönemlere ait potansiyel dağılım alanları hem ormanlara yapılacak müdahalelerde hem de ağaçlandırma çalışmalarında büyük bir öneme sahip olacaktır. Bu sebeple orman alanlarımızın geleceği için tüm ormancılık faaliyetlerinde iklim değişikliğinin etkileri mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.