İstanbul Kumsallarındaki Plastik Atıkların Zamansal ve Alansal Değişimlerinin İzlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tayfun Pehlivan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nüket SİVRİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, kıyısal ekosistemde başlıca kirlilik kaynağı olan makro ve mesoplastiklerin olası ulaşma yolları, İstanbul sahili özelinde irdelenmiştir. Marmara Denizi'ne kıyısı olan ve yaklaşık 15 milyon nüfusu barındıran İstanbul sahillerinde, rekreasyonel olarak sıkça kullanılan 4 farklı kumsal çalışma alanı olarak seçilmiştir. Plastik atıklar, makro ve mesoplastik türlerine göre ayrılarak; ağırlık, uzunluk, renk gibi parametreler göz önüne alınarak sınıflandırma yapılmıştır. Elde edilen veriler ilaveten plastik atıkların kumsallardaki dağılımındaki mevsimsel farklılıklar belirlenmeye çalışılmıştır. Multidisipliner bir çalışma olması ve farklı disiplinleri bir araya getiren verilerin hem nicel hem nitel özelliklerini ele alabilmesi özelinde, Coğrafi Bilgi Sisteminden (CBS) ve İnsansız Hava Araçları (Drone)'ndan yararlanılmıştır. Çalışma sonuçları incelendiğinde, Florya Plajı'nın sadece yaz mevsiminde kullanılıyor oluşu mevsimsel olarak farklılığı ortaya koymuştur. Selimpaşa, Kumburgaz ve Büyükçekmece Plajları 4 mevsim kullanıma açıktır ancak insan baskısı ve mevsimsel şartlar farklı sonuçların alınmasına neden olmaktadır. Bu genel sonuçlara göre, kumsallardan toplanan makroplastiklerin toplam ağırlıklarına ait en yüksek ve en düşük değerler ilkbahar mevsiminde; 69,61 gr ile Florya plajında ve 8,64 gr ile Kumburgaz plajında belirlenmiştir. Mesoplastik atıklar yönünden ise kış mevsiminde tespit edilen ortalama değerler, en yüksek 23,38 gr ile Florya plajında iken, en düşük değer 1,99 gr ile Kumburgaz plajında bulunmuştur. İstasyonlardan toplanan mesoplastik boyutları yaz, sonbahar ve kış mevsimleri için her dört plajda da çok büyük farklılık göstermemesine rağmen, ilkbaharda Kumburgaz Plajında mesoplastik boyutları hızla artmakta olduğu görülmüştür. Bunun nedeni, her dört alana da yaz sonundan itibaren plastik girişi devam etmektedir. Aksine Florya Plajında herhangi bir temizlik yapılmaması, Büyükçekmece Plajında da ilkbaharda tekrar temizliğe başlanması gösterilebilir. Bu tez ile makro ve mesoplastik atıklarla ilgili ortaya konan en önemli bir tespit; rekreasyonel amaçla kullanılan kumsallarda düzenli bir kontrol-izlem-denetim sisteminin yerleştirilmesi elzemdir. Yapılan takibin yalnızca plajlarda değil, denizle bağlantısı olan su kaynakları ve kıyısal alanlarında da devam ettirilmesi gereklidir. Ayrıca plastik atıkların kullanım sonrası sahiller başta olmak üzere kontrolü sağlanmalı, kaynağında azaltılmalı, ayrı toplanmalı ve geri dönüşümü sağlanmalıdır.