Model parametreleri belirsiz kren sistemlerinin logaritmik esaslı adaptif kontrolü


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OLCAY TURGUT

Danışman: RECEP BURKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Krenler; belirlenmiş doğrultuları boyunca hareket eder iken, taşımış oldukları yükler üzerinde salınım hareketi açığa çıkarmaktadırlar. Yüklerin taşınması esnasında açığa çıkan bu salınım hareketi, kren sistemi üzerinde istenmeyen ve taşıma işleminin verimliliğini olumsuz yönde etkileyen bir durumdur. Bu durum, kren sistemlerinde açığa çıkan yük salınım halinin bastırılması problemini ortaya koymaktadır. Literatürde, kren sistemleri üzerinde meydana gelen yük salınım halinin bastırılmasına dair çeşitli teknikler ve yöntemler kullanılmıştır. Amaç krenin yükü taşıması esnasında açığa çıkarmış olduğu salınım halini en ideal şekilde sönümleyebilmek ve krenin yörünge kontrolünü yapabilmektir. Kren sistemlerinde kaldırılan yükler değişkenlik göstermektedir. Kren tarafından kaldırılan yükler belirsiz olduğu için kren sistemi parametreleri de belirsizdir. Krenlerde yük taşıması sırasında krenin hem yörünge hem de salınım kontrolünün yapılması gerekmektedir. Adaptif kontrolü, mekanik sistemlerde model parametrelerinin belirsiz olması durumunda kullanılan kontrolcüler arasındadır. Bu çalışmada kren sistemlerinin parametrelerin belirsiz olması durumunda yörünge ve salınım kontrolünün eş zamanlı olarak yapılabilmesi amaçlanmıştır. Bu sebep ile, kren sistemine literatürde yer alan kontrolcülerden farklı olan Logaritmik Esaslı bir Adaptif Kontrol yöntemi uygulanmış ve sistem kararlılıklarının en ideal hallere erişmesi sağlanmıştır. Kren sistemi için üçüncü derecelerden ve beşinci dereceden polinom yörüngeleri oluşturulmuş ve Logaritmik esaslı Adaptif kontrol ile istemin kararlılık durumu yeni yörüngelere bağlı olarak incelenmiştir. Tasarlanan yeni yörünge denklemlerinin amacı, Adaptif kontrolün gücünü ve çalışma becerisini artırmaktır. Elde edilen bulgular ve sonuçlar; Logaritmik Esaslı Adaptif Kontrolün, kren sisteminin hem yörünge hem de salınım kontrolünü başarı ile birlikte tamamlayabildiğini ispatlamıştır. Tez çalışması, kren sisteminin PID kontrole ve Logaritmik Esaslı Adaptif Kontrole bağlı olarak elde edilen sonuçlarını göstermektedir. Kullanılan Logaritmik Esaslı Adaptif Kontrolün becerisinin diğer kontrol yöntemine nazaran daha iyi bir sonuç elde ettiği görülmektedir. Kren sistemine ilk defa uygulanmış olan Logaritmik Esaslı Adaptif Kontrol ile sistem salınımı en ideal seviyeye indirgenmiş ve kren sisteminin yörünge kontrol becerisi yükseltilmiştir. Ayrıca görülmektedir ki, Logaritmik Esaslı Adaptif Kontrol aynı anda hem salınım halini indirgemekte başarılı olmuş hem de sistemin yörünge kontrolünü kontrol altında tutabilmiştir.