Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aslı Dila Akiş
Danışman: Erdinç Öztürk
Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, borderline kişilik bozukluğu ve depresyon bozukluğu vakalarında çocukluk çağı travmaları ve kümülatif travmalar ile dissosiyatif yaşantılar, bağlanma örüntüleri ve saldırganlık düzeylerinin adli psikopatolojik ve dissoanalitik ekol açısından incelenmesidir. Amaçlı örnekleme yönteminin kullanıldığı bu çalışmaya, İstanbul'da yaşayan ve bir psikiyatrist tarafından DSM-5’e göre tanı almış 35 borderline kişilik bozukluğu (BKB) ve 35 depresyon bozukluğu vakası katılmıştır. Bu doktora tez çalışmasında; Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (ÇÇRTÖ), Kümülatif Travma Ölçeği (KTÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DYÖ), Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği (BŞDÖ), Anne-Babaya Bağlanma Ölçeği (ABBÖ), Buss-Pery Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ) ve Çocukluk Çağında Kötüye Kullanılma ve İhmal Soru Formu (ÇÇKKİSF) kullanılmıştır. ÇÇRTÖ’nin geçerlik ve güvenirlik makalesinde belirtilen kesme puanı temel alınarak elde edilen sonuçlara göre BKB vakalarının; %40'ı (n=14) fiziksel istismar, %100'ü (n=35) duygusal istismar, %54.3'ü (n=19) fiziksel ihmal, %77.1'i (n=27) duygusal ihmal ve %54.3'ü (n=19) cinsel istismar; depresyon vakalarının ise %31.4'ü (n=11) fiziksel istismar, %74.3'ü (n=26) duygusal istismar, %25.7'si (n=9) fiziksel ihmal, %65.7'si (n=23) duygusal ihmal ve %40'ı (n=14) cinsel istismar bildirmiştir. DYÖ toplam puan ortalaması BKB vakalarında (Ort.=28.07, Ss=6.94) iken, depresyon vakalarında ise (Ort.=17.96, SS=4.48) olup, BKB vakaları, depresyon vakalarına göre istatiksel açıdan daha fazla dissosiyatif yaşantı bildirmiştir. BKB grubunun BPSÖ fiziksel saldırganlık (Ort.=26.49, SS=7.32), BPSÖ düşmanlık (Ort.=30.09, SS=3.82), BPSÖ öfke (Ort.=27.51, SS=2.56), BPSÖ sözel saldırganlık (Ort.=18.31, SS=2.74) ve BPSÖ toplam puanları (Ort.=102.40, SS=12.78) depresyon grubunun BPSÖ fiziksel saldırganlık (Ort.=19.89, SS=8.76), BPSÖ düşmanlık (Ort.=26.80, SS=4.96), BPSÖ öfke (Ort.=22.60, SS=3.81), BPSÖ sözel saldırganlık (Ort.=14.80, SS=3.04) ve BPSÖ toplam puanlarından (Ort.=84.09, SS=14.47) istatistiksel açıdan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. BKB vakalarında ÇÇRTÖ (duygusal istismar) ve KTÖ (hayatta kalma travmaları)’nın dissosiyatif yaşantıları istatiksel açıdan yordadığı ortaya çıkmıştır. Bu eksende kurulan model, BKB vakalarında dissosiyatif yaşantılara ilişkin toplam varyansın %40’lık kısmını açıklamaktadır. BKB vakalarındaki saldırganlık düzeyi için kurulan modele göre BPSÖ toplam puanının %35’i duygusal istismar tarafından açıklanmaktadır. Depresyon vakalarının DYÖ toplam puan ortalamasının %43’lük kısmı KTÖ'nün travmatik yaşantıyı negatif değerlendime alt boyutu tarafından açıklanmaktadır. Depresyon vakalarında saldırganlık düzeyini ÇÇRTÖ (duygusal istismar), KTÖ (hayatta kalma travmaları) ve ÇÇRTÖ (cinsel istismar) anlamlı derecede yordamaktadır. Yordayıcı bu model, depresyon vakalarında BPSÖ toplam puanının %57’lik kısmını açıklamaktadır. Sonuç olarak, BKB vakalarının çocukluk çağı travmaları, dissosiyatif yaşantıları ve saldırganlık düzeyleri depresyon vakalarına göre daha yüksektir. Dolayısıyla, BKB vakaları depresyon vakalarına göre daha fazla travmatize, dissosiye ve saldırgandır. BKB ve depresyon vakalarında çocukluk çağı travmaları ile kümülatif travmaların belirli alt boyutlarının (duygusal istismar, hayatta kalma travmaları BKB ve, negatif değerlendirme depresyon için), dissosiyatif yaşantı ve saldırganlık düzeylerini anlamlı biçimde yordadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, BKB ve depresyon vakalarında kümülatif travmaların ilk kez adli psikopatolojik ve dissoanalitik perspektiften değerlendirmesi açısından özgün bir bilimsel araştırma olup borderline kişilik bozukluğu ve depresyon vakalarında çocukluk çağı travmaları ve kümülatif travmalar ile dissosiyatif yaşantıların yüksek oranlarda görüldüğünün ortaya çıkartılması açısından da oldukça önemlidir. Borderline kişilik bozukluğu ve depresyon bozukluğu vakalarının psikoterapilerinin travma ve dissosiyasyon temel alınarak yapılandırılması hem tedavi süresinin kısaltılması hem de daha yüksek başarı oranıyla tamamlanması adına öncül bir öneme sahiptir.
Anahtar Kelimeler: Borderline kişilik bozukluğu; depresyon bozukluğu; adli psikopatoloji; dissoanaliz; psikotravmatoloji; çocukluk çağı travmaları; kümülatif travma; dissosiyatif yaşantılar; saldırganlık; bağlanma