Tip 2 Diyabetes Mellitüs Hastalarında Güvenli Subkütan Enjeksiyon Uygulama Becerisinin Kazandırılmasında İki Farklı Öğretim Yönteminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Azzet Yüksel
Danışman: Funda Büyükyılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, SC yoldan güvenli insülin enjeksiyon uygulama becerisinin kazandırılmasında, video destekli eğitim ve düşük gerçekli simülasyon maketine dayalı öğretimin etkinliğini incelemek amacıyla deneysel tasarım türünde gerçekleştirildi Yöntem: Araştırma, Sağlık Bakanlığına bağlı bir hastanenin dahiliye polikliniğinde Aralık 2024 - Mayıs 2025 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini dahiliye polikliniğine başvuran ve subkütan yoldan insülin enjeksiyonuna ilk defa başlayacak olan Tip 2 Diyabet hastaları oluşturdu. Örneklemini ise, araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 82 birey oluşturdu. Verilerin toplanmasında; Hasta Bilgi Formu, Mini-Cog Testi, Görsel Kıyaslama Ölçeği, Ağrı ve Kan Glikoz Değeri takip çizelgesi, Milimetrik Şeffaf Bant, Hematom Alanı İndeksi, Lipoatrofi ve Lipohipertrofi Tanılama Formu ve SC Yoldan Enjeksiyon Takip Çizelgesi kullanıldı. Deney-1 grubunda yer alan bireylere düşük gerçekli simülasyon maketi, Deney-2 grubunda yer alan bireylere ise video destekli subkütan enjeksiyon eğitimi verildi. 1. hafta,1.ay ve 3. ayda yapılan izlemlerde kan glikoz değeri, ağrı, ekimoz, hematom, lipoatrofi, lipohipertrofi ve subkütan enjeksiyon uygulama becerileri değerlendirildi. Bulgular: Araştırma kapsamında yer alan bireylerin çoğunluğu erkek (%56,1) ve ilkokul mezunu (%65,9) idi. Bireylerin %76,8'inin sigara kullanmadığı ve %59,8'inin kronik hastalığı bulunmadığı görüldü. Araştırma kapsamında yer alan bireylerin yaş ortalamasının 60.6±9.8, BMI ortalamasının 29.6±6.3, trombosit değerlerinin ortalaması 295±93.8, PT ortalaması 13±3.1 ve aPTT ortalaması 1.21±.37 olarak belirlendi. Bireylerin SC insülin enjeksiyonuna başladıkları ilk 1 hafta, 1.ay ve 3. aylardaki; sabah açlık ve tokluk, öğle ile akşam vakitlerindeki açlık ve tokluk kan glikoz değeri puan ortalamaları ve HbA1c değerleri grupların (düşük gerçekli simülasyon maketi ve video destekli eğitim grubu) kendi içinde ve gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı görüldü (p>0,05). İnsülin enjeksiyonuna bağlı gelişen ağrı şiddeti puan ortalamaları açısından da video destekli eğitim grubu ile düşük gerçekli simülasyon maketi grubu arasında ve grupların kendi içinde anlamlı fark görülmedi (p>0,05). Buna karşın SC yoldan insülin enjeksiyonuna yönelik uygulanan eğitimler sonucunda 1. hafta, 1.ay ve 3. ay yapılan ekimoz ve lipohipertrofi değerlendirmelerinde; video destekli eğitimi yapılan grupta ekimoz ve lipohipertrofi oranı, düşük gerçekli simülasyon maketi ile eğitim yapılan gruba göre anlamlı oranda daha düşük bulundu (p 0,05). Subkütan enjeksiyon uygulama beceri değerlendirmelerinde de video destekli eğitim yapılan grupta, malzeme hazırlama beceri puan ortalaması ve subkütan enjeksiyon uygulama beceri puan ortalaması düşük gerçekli simülasyon maketi ile eğitim yapılan gruba göre anlamlı ölçüde yüksek bulundu (p 0,05). Sonuç: Tip 2 Diyabet hastalarında subkütan insülin enjeksiyonuna ilişkin eğitimlerde video destekli eğitimin uygulanmasının; hasta bireylerde ekimoz ve lipohipertrofi gelişimini azalttığı ve SC enjeksiyon uygulama becerisini artırdığı belirlendi.