Metabolik sendrom modelinde Vitamin D'nin karaciğer dejenerasyonu ve hücre ölümü üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NARGIZ BAYRAMOVA
Danışman: Fatma Dağıstanlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Metabolik sendrom (MetS), hiperglisemi, hiperinsülinemi, obezite ve dislipidemi dahil olmak üzere bir dizi metabolik anormallik ile karakterize çok faktörlü bir hastalıktır. MetS ile ilişkili çok sayıda komplikasyon arasında karaciğer yağlanması, fibrozis, inflamasyon ve oksidatif stres gibi karaciğer patolojisi genel morbidite ve mortaliteye önemli ölçüde katkıda bulunur. Bu çalışmada, yüksek yağlı ve yüksek fruktozlu bir diyetin neden olduğu bir (MetS) modelinde vitamin D tedavisinin karaciğer dejenerasyonunun çeşitli yönleri üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlandı. Çalışma dört deney grubundan oluşturuldu: sağlıklı kontrol grubu (SK), Vitamin D ile tedavi edilen kontrol grubu (K+VD), MetS grubu (MetS) ve Vitamin D ile tedavi edilen MetS grubu (MetS+VD). Tedavi gruplarına, deneyin üçüncü haftasından itibaren D vitamini takviyesi (oral 170 IU/hafta) başlandı ve 15. haftanın sonuna kadar devam edildi. Çalışma süresince tüm grupların ağırlıkları, açlık kan şekerleri, bel çevreleri ve kalori alımları ölçüldü. Deneyin sonunda alınan karaciğer dokuları fikse edilerek parafin bloklara gömüldü. Alınan doku kesitlerine morfolojik değerlendirme, glikojen birikimi ve fibrozis tespiti için Hematoksilen-Eozin, PAS ve Van Gieson boyaması yapıldı. TGF-β1, α-SMA, NLRP3, GSDMD, GPX-4, PCNA, VDR antikorları kullanılarak karaciğer doku kesitlerine immünohistokimya yöntemi uygulandı. Apoptotik hücre ölümü TUNEL yöntemi ile, serum insülin düzeyleri ise ELISA yöntemi ile ölçüldü. Elde edilen tüm sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirildi. Açlık kan şekeri düzeyleri MetS'lu grupta yükseldiği, tedavi edilen MetS grubunda ise düştüğü görüldü. MetS grubunda ağırlık ve bel çevresi ölçümlerinde de artış tespit edildi. MetS grubunda TGF-β1, α-SMA, NLRP3, GSDMD, GPX-4 protein ekspresyonlarının ve apoptotik indeksin diğer gruplara göre anlamlı olarak yüksek olduğu gösterildi (p<0.001). Özellikle vitamin D tedavisi ile bu proteinlerin ekspresyonları ve apoptotik indekste önemli bir azalma saptandı (p<0.001). Vitamin D uygulamasının MetS'de açlık kan şekeri değerlerini düşürürken karaciğerin insüline cevabını düzenlediğini ve oksidatif stres, inflamasyon, fibrozis, hücre ölümü ve proliferasyonu üzerine olumlu etkileri olduğu sonucuna varıldı.