Hemşire Destekli Öz Yönetim Programının Gece Vardiyasında Çalışan Hemşirelerin Sürekli Dikkat ve Uyku Kalitesi Üzerine Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Merve Çolak

Danışman: Melek Nihal Esin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gece vardiyasında çalışan hemşirelerin uyku-uyanıklık döngüsündeki bozulma nedeni ile dikkat düzeyleri düşmekte ve uyku kaliteleri bozulmaktadır. Bu durum, çalışan sağlığının ve hasta güvenliğinin olumsuz etkilenmesine neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, hemşire destekli öz yönetim programının gece vardiyasında çalışan hemşirelerin sürekli dikkat ve uyku kalitesi üzerine etkisini incelemektir. Araştırma tam deneysel olarak planlanmış ve ön test-son test kontrol gruplu tasarım tipi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 52 hemşire (26 deney-26 kontrol) oluşturmuştur. Hemşire Destekli Öz Yönetim Programı kapsamında deney grubundaki hemşirelere konu ile ilgili kanıtlar temel alınarak sağlık eğitimleri, teşvikler, bireysel danışmanlık ve hatırlatıcılar uygulanmıştır. Veriler, "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Psikomotor Vijilans Testi (PVT)", "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)" ve "Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ)" kullanılarak girişim öncesi, girişim sonrası ve üçüncü ayda toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, "Bağımsız Örneklem t Testi", "Mann Whitney U Testi", "Tekrarlı Ölçümlerde ANOVA ve Fridman testleri" kullanılmıştır. Hemşire Destekli Öz Yönetim Programı sonrasında girişim grubunun kontrol grubuna göre, geciken reaksiyon süresinde, PUKİ toplam puanında, öznel uyku kalitesi, uyku süresi, uyku latansı, gündüz işlev bozukluğu alt boyut puanlarında ve EUÖ toplam puanlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar Hemşire Destekli Öz Yönetim Programının gece vardiyasında çalışan hemşirelerin sürekli dikkat ve uyku kalitesi artırmada etkili olduğunu göstermektedir.Anahtar kelimeler: Gece vardiyası, hemşire, öz yönetim, dikkat düzeyi, uyku kalitesi.