Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Arzu ÖZDEMİR
Danışman: Aysel Ulus
Özet:
Günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık yarısı kentlerde yaşamaktadır. Hızlı nüfus artışı ve
plansız yapılaşma nedeniyle kentlerdeki yeşil alan miktarı her geçen gün azalmaktadır. Bununla
birlikte tozlaştırıcılar başta olmak üzere pek çok canlı türünün barınma ve beslenme ihtiyacı
olumsuz etkilenmektedir. Bu durum ekosistemlerin kilit türlerinden olan tozlaştırıcıları
desteklemek amacıyla ‘polen ve nektar kaynağı sağlayan bitki türleri kullanma’ fikrini ortaya
çıkarmıştır.
İstanbul kentindeki kamusal yeşil alanlarda gerçekleştirilen bu çalışmada, örnek alanlarda
bulunan bitki taksonlarının tespit edilmesi, bu taksonlara ait genel ve tozlaşmayı etkileyen
özelliklerin ortaya konması ve alanların tür çeşitliliği değerlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu kapsamda kent ormanı, park, meydan, sahil bandı ve kıyı düzenlemesi ile şev ve refüj
düzenlemesi olmak üzere 5 örnek alan tipi belirlenmiştir. Bunlar içerisinden 10 örnek alan
seçilmiş ve alanlara ait bitki taksonları tespit edilmiştir. Bitki taksonlarının familya, boylanma
durumu, yapraklanma durumu, köken, çiçek rengi, çiçeklenme dönemi ve polen ve nektar
özelliklerine göre dağılımları değerlendirilmiştir. Taksonların tür çeşitliliği, tür zenginliği,
düzenlilik, baskınlık ve tür benzerliği değerleri hesaplanmıştır.
Örnek alanlarda 42 farklı familyaya ait 111 bitki taksonu tespit edilmiştir. En fazla takson içeren
familyalar sırasıyla; Rosaceae, Lamiaceae, Oleaceae ve Caprifoliaceae familyalarıdır. Tespiti
yapılan taksonların; %35,1’i ağaç, %3,6’sı ağaççık, %49,6’sı çalı, %9,9’u otsu ve %1,8’i
sarılıcıdır. Taksonların %54,1’i herdem yeşil, %2,7’si yarı-herdem yeşil ve %43,2’si yaprak
döken özelliktedir. Taksonların %30,6’sı doğal, %69,4’ü egzotiktir. Taksonlarda en yüksek
oranda görülen çiçek renkleri; beyaz, sarı ve pembedir. Genel olarak Mayıs ayı en yüksek
sayıda çiçekli taksonun görüldüğü aydır. Tüm taksonların %62,2’si polen ve nektar kaynağı,
%26,1’i yalnızca polen kaynağı, %4,5’i yalnızca nektar kaynağı, %0,9’u polen ve nektar
kaynağı sağlamayan, %0,9’u toksik etkiye sahip polen ve nektar kaynağı ve %5,4’ü polen ve
nektar kaynağı olma durumu bilinmeyen taksonlardan oluşmaktadır.
Bu çalışma sonuçlarının; kentsel yeşil alanlarda oluşturulacak tozlaştırıcı dostu habitatlar için
kaynak niteliği taşıyacağı ve polen ve nektar kaynağı sağlayan bitki türleri envanterlerlerine
katkı sunacağı düşünülmektedir.
Ocak 2025 ,
Anahtar kelimeler: tozlaşma, tozlaştırıcı, polen ve nektar bitkileri, tür çeşitliliği