Açık Kalp Cerrahisinde Kardiyopulmoner Bypass Yapılan Hastalarda Sistemik Redoks Homeostazisi Biyobelirteçleri ve Transkripsiyon Faktörlerinin Karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Jamila Tahmazli
Danışman: Ufuk Çakatay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Koroner arter bypass greft cerrahisi uygulanan hastalar ile izole kapak hastalığı cerrahisi yapılan hastalarda kardiyopulmoner bypass (KBP) ile ilişkili olarak iskemi ve reperfüzyon hasarı görülebilmektedir. Güncel literatürde, kardiyopulmoner bypass'ın sistemik dolaşımdaki redoks homeostazisi üzerine olan etkilerini inceleyen karşılaştırmalı bir araştırma bulunmamaktadır. Kardiyopulmoner bypass'ın sistemik redoks homeostazisi üzerine olan etkilerini pre-operatif ve post-operatif dönemde redoks biyobelirteçleri ve antioksidan sistem transkripsiyon faktörleri düzeyinde spektrofotometrik ve immünokimyasal yöntemlerle araştırarak, benzer patogeneze sahip koroner arter hastalığı olmayan, elektif izole kapak replasmanı yapılan hastalarla karşılaştırdık. Çalışmamızdan elde ettiğimiz verilerle kardiyopulmoner bypass'ın redoks homeostazisi üzerine olumsuz etkilerini en aza indirgenebilmesine yönelik olası etkin stratejilerin geliştirilebilmesine katkıda bulunabilmeyi amaçladık. Çalışmamız sonucunda KBP sonrası protein oksidasyon biyobelirteçleri, antioksidan kapasite biyobelirteçleri ve transkripsiyon kofaktörü olan peroksizom prolifatörle aktiflenmiş reseptör-gama koaktivatör-1⍺ (PGC-1α) düzeylerinde sistemik redoks homeostazisini düzenlemeye yönelik istatistiksel bakımdan anlamlı değişimler görülmüştür. Oksidan sisteme ait ROC analizi sonuçları, protein karbonil (PCO) gruplarının KBP öncesi ile sonrasında değerli bir redoks biyobelirteci olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum kardiyopulmoner bypass'ın sistemik dolaşımdaki oksidan yük üzerine olan etkisini değerlendirmede PCO gruplarının tanısal değerinin tek başına üst düzeyde olduğunu göstermektedir. Sistemik redoks homeostazisinin antioksidan yönünü incelediğimizde glutatyon peroksidazın hem aktivite hem de ekspresyon düzeyleri olarak KBP sonrasında çok değerli bir redoks biyobelirteci olduğu sonucuna ulaştık. Glutatyon peroksidaz aktivitesi, istatistiksel bakımdan anlamlı değişim gösteren tüm antioksidan biyobelirteçler içerisinde, PCO gruplarının ROC analiz sonucuna benzer olarak üst düzeyde bir tanısal performans göstermiştir. Büyük oranda indirgenmiş glutatyondan oluşan non-protein tiyol fraksiyonun KBP sonrasında glutatyon peroksidaza yakın cut-off değerlerinde yüksek performans gösterdiği belirlendi. Bu sonuç bizlere mevcut glutatyonun substrat olarak glutatyon peroksidaz tarafından kullanılması ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. KBP öncesi katalaz aktivitesindeki ROC grafiği değerlendirildiğinde; katalazın sistemik dolaşımdaki artmış hidroperoksit yükünü elimine etme görevini büyük ölçüde üstlenmesinin yanında antioksidan sistem enzim belirteci olarakta önemini ortaya koymaktadır. Katalaz, kardiyovasküler sistem dokularında PGC-1α tarafından ekspresyonu veya farklı metabolik yolaklar aracılığı ile aktivitesi uyarılan enzimler arasında yer almaktadır. İlgili ROC grafiklerini değerlendirdiğimizde PGC-1α'nın KBP öncesinde katalaza benzer bir yönelim göstermesinin biyobelirteç olarak değerini kuvvetlendirdiği sonucuna ulaştık. Geçmiş dönemlerde reaktif oksijen türleri (ROS) ile ilgili olarak genel kabul gören "artmış oksidatif stres, makromoleküllerde oksidatif hasar, metabolik yolakların fonksiyonlarda azalma ya da bozulma" paradigması günümüzde fizyolojik düzeydeki ROS oluşumunun ROS ile uyarılan redoks sinyal yolaklarının optimum düzeydeki regülasyonunun fizyolojik ve patofizyolojik öneminin araştırılmasına bırakmıştır. Kardiyopulmoner bypassın sistemik dolaşımdaki redoks regülasyon süreçleri üzerine olan etkilerinin redoks sinyal mekanizmaları üzerinden ilerideki çalışmalarla araştırılmasının yeni biyobelirteçlerin değerlendirmeye alınması yönünden literatüre önemli katkılar getireceği görüşündeyiz. Anahtar kelimeler: Açık kalp cerrahisi, Kardiyopulmoner bypass, Sistemik redoks homeostazisi, Redoks biyobelirteçleri, Redoks transkrispsiyon faktörleri