Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Simge ÖZKIRIM
Danışman: İpek Müge Özgüç Sakar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Günümüzde kentsel ve kırsal peyzajlar, doğal ve insan
kaynaklı etkenlerle hızlı bir dönüşüm geçirmektedir. Bu peyzaj değişimleri,
bireylerin psikolojik ve fizyolojik sağlığı üzerinde önemli etkiler
yaratmakta; peyzaj öğelerindeki farklılıklar stres düzeyleri, zihinsel iyi
oluş ve fizyolojik tepkileri belirlemektedir. Bu tez çalışması, değişen
peyzajın psikofizyolojik aktiviteler üzerindeki etkilerini incelemeyi
amaçlamaktadır. 150 katılımcıyla yapılan deneysel uygulamada, aynı alanın yıllar
içerisinde dönüşmüş hallerindeki peyzaj görselleri gösterilerek bireylerin göz
bebeği hareketleri, duyusal anket sonuçları ve öznel geri bildirimleri analiz
edilmiştir. Bu bağlamda, peyzajın zamana bağlı değişimlerinin bireylerin
psikolojik durumları ve fizyolojik tepkileri üzerindeki etkilerini çok yönlü
olarak incelemek, çevresel faktörlerin insan sağlığı ve yaşam kalitesi
üzerindeki rolünü derinlemesine anlamaya katkı sağlamaktadır. Bu da peyzaj
mimarlığı mesleğinin insan sağlığı üzerindeki etkisini ve önemini bir kez daha
vurgulamaktadır.
Elde edilen bulgular, peyzaj değişiminin bireylerin
psikolojik durumları ve fizyolojik tepkileri üzerinde anlamlı etkiler
yarattığını ortaya koymuştur. Bu çalışma, peyzajın yalnızca görsel bir unsur
değil, aynı zamanda zihinsel ve bedensel sağlığı etkileyen çevresel bir faktör
olduğunu vurgulayarak, insan-merkezli peyzaj tasarımlarının gerekliliğine
dikkat çekmektedir. Psikofizyolojik yaklaşımla desteklenen bu çalışma,
özellikle değişen çevre koşullarına uyum sağlayacak nitelikte sürdürülebilir
peyzaj planlamalarının önemine işaret etmektedir. Bu yönüyle tez çalışması,
peyzaj mimarlığında kullanıcı odaklı tasarım anlayışına bilimsel bir zemin
sunmakta ve gelecekteki disiplinler arası araştırmalar için ön açıcı bir
kaynak niteliği taşıyarak gelecek çalışmalara kaynak oluşturacaktır.