DOYMAMIŞ GRUPLU HALOJENLİ BİLEŞİKLER VE ÇEŞİTLİ NÜKLEOFİLLERDEN YENİ SÜBSTİTUE BİLEŞİKLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Abubaker PATAN
Eş Danışman: Sibel ŞAHİNLER AYLA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Birçok çalışma nafokinonların, p-kloranilin, 1,1,3,4,4-pentakloro-2-nitro-1,3-bütadienin ve bunların türevlerinin sentezinin önemini bildirmiş ve ilginç biyolojik profilleri sayesinde bu bileşikler ve türevleriyle yapılan çalışmaların devam etmesine sebep olmuştur. Bu çalışmada 2,3-dikloro-1,4-naftokinonun (1), 2,3,5,6-tetrakloro-1,4-benzokinonun (1a) ve 1,1,3,4,4-pentakloro-2- nitro-1,3-bütadienin (1b) reaksiyonları çeşitli nükleofillerle farklı reaksiyon ortamlarında incelenmiş ve yeni bileşikler sentezlenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında 2,3-dikloro-1,4-naftokinon (1) ile 3-piperidin metanol ve piperonil amin bileşikleri etanol içerisinde sodyum karbonat varlığında reaksiyona sokularak yeni bilinmeyen 2-kloro-3-(3-hidroksimetil)piperidin-1-il)naftalin-1,4-dion (2) ve bilinen 2-((benzo[1,3]dioksol-5-ilmetil)amino)-3-kloronaftalen1,4-dion (15) bileşikleri sentezlendi. Sentezlenen yeni ve literatürde bilinmeyen amino substitue bileşik 2-kloro-3-(3-hidroksimetil) piperidin-1-1)naftalen-l,4-dion (2) başlangıç maddesi olarak kullanıldı ve çeşitli S-, nükleofiller ile farklı mol oranlarında reaksiyona sokuldu ve yeni naftakinon türevleri (3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14) sentezlendi. Ardından, sentezlediğimiz 2-((benzo[l,3]dioksol-5-ilmetil)amino]-3-kloronaftalen-l,4-dion (15) bileşiği bir başlangıç maddesi olarak kullanıldı ve farklı S-, nükleofillerle reaksiyona sokuldu ve yeni N-, S-, substitute naftokinon türevleri dizisi (16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24) sentezlendi. Yeni N, N- ve S, S- substitue naftokinon türevlerini sentezlemek için; 2,3-dikloro-1,4-naftokinon (1), çeşitli reaksiyon ortamlarında bazı amin ve tiyol nükleofilleri ile reaksiyona sokuldu ve yeni bilinmeyen N, N- ve S, S- substitue bileşikleri (25, 26, 27, 28, 29, 30) sentezlendi. Çalışmanın ikinci aşamasında 2,3,5,6-tetrakloro-1,4-benzokinon (1a) bileşiği ile bazı amin ve tiyollerin reaksiyonu sonucunda çeşitli yeni N- ve S- türevlerinin bis-, tris-, tetrakis- substitue (31, 32, 33, 34, 35, 36, 37) yapıları elde edildi. Çalışmanın üçüncü aşamasında ise 1,1,3,4,4-pentakloro-2-nitro-l,3-bütadienin (1b) sentezi için trikloretilen ve benzoil peroksit geri soğutucu altında reflüks edilde ve serbest radikal dimerizasyonu ile trikloretilenin dimeri heksakloro-l-buten elde edildi. Daha sonra heksakloro-1-büten birkaç saat etanol içinde KOH ile karıştırıldı ve 2H-pentakloro-1,3-bütadien iyi bir verimle elde edildi. 2H-pentakloro-1,3-bütadien birkaç saat nitrik asit ile reaksiyonundan 1,1,3,4,4-pentakloro-2-nitro-1,3-butadien (1b) sentezlendi. Sentezlenen 1,1,3,4,4-pentakloro-2-nitro-1,3-butadien (1b) ile çeşitli amin ve tiyol nükleofillerinin reaksiyonundan yeni N-, S- sübstitue nitrodien bileşikleri (38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45) elde edildi. Sentezlenen bilinmeyen yeni bileşiklerin saflaştırma işlemleri kromatografik yöntemler ile yapıldı ve yapıları mikroanaliz ile spektroskopik yöntemler (IR, 1H-NMR, 13C-NMR, MS) kullanılarak aydınlatıldı.