Metformin Tayini için Nanoparçacık Esaslı Kolorimetrik Yöntem Geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Pervin Işık Bilgili
Danışman: Saliha Esin Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir antidiyabetik ilaç etken maddesi olan metformin hidroklorür (MET), Tip 2 diyabet hastalığını tedavi etmek için yaygın olarak kullanılan glikoz düşürücü bir ajandır. Metforminin tayini için ucuz, duyarlı ve basit bir yöntemin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bunun yanısıra metforminin nanoparçacık esaslı metodlarla analizi literatürde oldukça sınırlıdır. Bu bağlamda, bu tez çalışması kapsamında çevre dostu gama-siklodekstrin (γ-CD) stabilize gümüş nanoparçacıklar (CD-AgNP) sentezlenerek ilaç preparatlarında metforminin kolorimetrik tayini gerçekleştirilmiştir. Gümüş nitrat ile γ-CD'nin alkali ortamda (pH=9) 60 o C'de yeşil sentez yoluyla 405 nm'de maksimum absorpsiyon gösteren yüzey plasmon rezonans bandına sahip sarı renkli CD-AgNP'lar (10 nm) optik prob olarak kullanılmıştır. Geliştirilen yöntem, metformin varlığında AgNP'ların karakteristik sarı rengine ait absorbansta azalmanın (A 405nm ) ve gümüş nanoparçacıkların çekirdek-merkezli büyüme ve agregasyonu sonucu gözlenen turuncu renge ait absorbansta (A 550nm ) artışın ölçülmesine dayanmaktadır. Aynı zamanda, AgNP yapısındaki siklodekstrinlerin hidroksil grupları ile metformin molekülü arasında etkileşim sonucu ev sahibi-misafir inklüzyon komplesi oluşması agregasyona sebep olmaktadır. Sentezlenen nanoparçacıkların karakterizasyonu infrared (IR) spektroskopisi, ultraviyole-görünür (UV-Vis) spektroskopisi, taramalı elektron mikroskobu (SEM) yöntemleriyle incelenmiştir. Artan konsantrasyona karşı A 550nm /A 405nm oranları ölçülerek metformine ait kalibrasyon eğrisi çizilmiştir ve molar absorpsiyon katsayısı ile lineer konsantrasyon aralığı belirlenmiştir. İlaç örneklerine standart katkı işlemi yapılarak kesinlik ve doğruluk parametreleri test edilmiştir. Geliştirilen nanoparçacık esaslı yöntemde metforminin gözlenebilme sınırı (LOD) 42 nM olarak belirlenmiştir. Çeşitli girişim yapıcı maddelerin (potasyum, karbonat, sülfat, klorür ve sodyum iyonları, üre, glukoz) bozucu etkileri incelenmiştir. Ticari ilaç numunelerindeki metformin miktarı geliştirilen yöntem ile başarıyla belirlenmiş olup, bulgular referans CuSO 4 yöntemi ve HPLC yöntemi ile istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, tablet formundaki ilaç numunelerindeki MET içeriği (mg) yüksek doğruluk ve tekrarlanabilirlik ile tespit edilmiştir.