Akuatik ve Atıksu Toksikolojisinin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi Üzerine Yapılan Küresel Bilimsel Araştırmaların Bibliyometrik Profili (2015-2019)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşen Nil BERBER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nüket Sivri
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bibliyometrik analiz, akuatik ve atıksu toksisitesi konusunda yapılan çalışmaların değerlendirilmesinde kullanılmaya uygun bir yöntemdir. Bu çalışmada,akuatik ve atıksularda akut ve kronik toksisite konusunda 2015-2020 yılları arasında yapılmış çalışmaların Scopus arama motorunda bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada bulguların yorumlanabilmesi için; Scopus arama motorunda tanımlanan her makale çalışma ortamı (tatlı su, tuzlu su ve atıksu), toksisite (akut/kronik), yazarlar, organizma, makale adı, dergi adı ve yıllar şeklinde kategorize edilmiştir. Bu amaçla, Scopus arama motoru kullanılarak iki çalışma adımı izlenmiştir. Akut ve kronik toksisite ile ilgili 2015-2020 yılları arasında yapılan birinci aramada, toplam 7043 makale bulunmuş olup, bu makalelerin 4348'i akut toksisite, 2695'i kronik toksisite ile ilgili yapılmış olan makalelerdir. İkinci aramada, tatlı su, tuzlu su ve atıksu ortamlarında akut ve kronik toksisite ile ilgili kısıtlayıcı kelimeler (freshwater, wastewater, seawater, marine water) kullanılarak, özel bir arama yapılmıştır. Ortam kısıtlaması ile yapılan ikinci aramada akut toksisite ile ilgili 1162 makale, kronik toksisite ile ilgili ise 613 makale tespit edilmiştir. İkinci aramada tespit edilen her makale bu çalışma için belirlenen kabullere göre kategorize edilmiş ve okunmuştur. Bu çalışmalar akut ve kronik toksisitenin maruziyeti,toksisite test organizması, çalışmaların yapıldığı ülkeler, araştırmacılar ve makalelerin yayınlandığı dergiler gibi temel başlıklar altında incelenmiş ve yorumlanmıştır. Elde edilen büyük data setinin görsel halde sunulması için iki program, Microsoft Excel®ve VOSviewer®, aracından yararlanılmıştır.Çin, ABD ve Brezilya'nın hem akut hem de kronik toksisite ile ilgili çalışma yapan ülkeler arasında ilk 3' te yer aldığı tespit edilmiştir. Ülkelerin gelişmişlik düzeyi,denize olan sınırları ya da su kaynaklarının zenginliğine bağlı olarak yapılan bilimsel çalışmalar değişkenlik gösterebildiği görülmektedir.Çevre Bilimi alanında akut ve kronik toksisite ile ilgili çalışma yapan ülkeler arasında Türkiye'ninortalamanın üzerinde yer aldığıve diğer birçok ülkeye göre daha fazla çalışma yaptığı görülmektedir. Dünya sıralamasında, Türkiye akut toksisite çalışmalarında 14., kronik toksisite çalışmalarında ise 19. sırada yer almaktadır. Bu tez çalışmasının ana önerisi olarak; ekosistemi korumak adına ülkelerin akut ve kronik toksisite çalışmalarına ağırlık vermeleri gerektiği ve özellikle sucul ekosistemlerde mikrokirleticilerin ve toksik etmenlerin araştırılması gerektiği söylenebilir.